Up5me
Trang chủ > Câu hỏi lẻ > 2nYVxoPmbcpx

Đề bài

DẤU CHÂN (Nguyễn Quang Sáng1)

(Tóm lược phần đầu: Người mẹ là một cô giáo trẻ làm hiệu trưởng của một ngôi trường ở quê nội của con. Cô có thói quen viết nhật ký cho con, một cậu bé 4 tuổi rất dễ thương. Trong những trang nhật kí ấy là những câu chuyện cuộc sống quanh mình lúc bấy giờ. Câu chuyện được kể dưới đây là vào ngày hôm khi đi làm về, có thấy nhiều người đào bới trong vườn nhà mình).

Cô gái và người đàn ông đào được, hai người lột lấy cái khăn buộc qua đầu, lau đi lau lại cái vật quý. Nhìn rõ, mẹ thấy đó là hai viên gạch. Đúng là hai viên gạch, gạch dùng để lót sân, hình chữ nhật, làm bằng đất sét, đem nung. Có gì mà họ phải tốn công sức và vui mừng đến vậy! Mẹ bước lại gần hơn. Một người bảo:

- Đem xuống nước rửa cho sạch đất đi!

Một người đứng bên khoát tay:

- Không được! Lấy khăn ướt mà lau!

Rồi hai người lột khăn mình, đến mé hố bom, nhúng khăn, hai người lau đi lau lại thật cẩn thận.

Người đàn ông và cô gái, sau khi lau hai viên gạch hết đất trao cho người già nhất:

- Đây nè, bác Bảy, đúng rồi!

Bác Bảy, một ông lão độ hơn bảy mươi, nhưng hãy còn rắn rỏi, lão mặc quần đùi theo kiểu xưa dài đến tận gối, mình trần nhễ nhại mồ hôi, chòm râu bạc, đầu bịt khăn khấc2, nhìn hai viên gạch hồi lâu, lão bỗng đưa bàn tay gầy guộc lên bụm mắt, khóc rưng rức. Thấy lạ, con hỏi mẹ nhưng mẹ không để ý đến câu hỏi của con. Mẹ bồng con bước gần lại, đứng bên cạnh cô gái.

Ông lão khóc không lâu, ông lau nước mắt bằng hai ngón tay, ông cầm hai viên gạch, lật ngửa, hai viên gạch trước mặt mọi người:

- Các cháu xem, - Giọng ông không nghẹn nhưng xúc động - đúng là dấu chân của chú Ba quận ủy.

Đến lúc ấy, mẹ mới nhìn thấy rõ, trên mặt của hai viên gạch còn hằn lại đường nét của hai bàn chân, dấu chân hằn xuống không sâu lắm - mẹ không thể nói chính xác là bao nhiêu ly - nhưng dấu chân hẳn xuống hai viên gạch trông thật rõ. Cả hình dáng của bàn chân: cái gót sau, các mép chân, mặt trước của bàn chân, và cả năm ngón. Không thật sâu, thật rõ nhưng mẹ hãy còn nhìn thấy những đường chỉ của bàn chân.

- Các cháu! - Ông Bảy nhìn người đứng chung quanh như nhìn một đàn con trước khi nói:

- Từ năm 1954 đến 1968, mười bốn năm. Ở đây, bao nhiêu người bị bắt, bị tù đày, bị bắn, bị đưa lên máy chém, bao nhiêu cơ sở bị đánh bật ra ngoài. Chủ Ba, mười bốn năm vẫn đứng, vẫn trụ lại ở đất này để nắm quân chủng, dựng phong trào. Suốt bao nhiêu năm, từ 1954 đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, chỗ này, chợ quận này, mới thoát ra khỏi vòng kềm kẹp3 và rào kẽm gai của bọn chúng. Ban đêm, chú Ba đi hoạt động, chú tìm đến từng nhà, từng cơ sở. Ban ngày thì chú trở về hầm bí mật. Nhờ đó mà dù cho Mỹ có đổ quân, có xây căn cứ ở đất này, dân ở đây vẫn tin, ở đây, còn có chú Ba, còn có Cách mạng. Hôm chú đào hầm bí mật, chú đến hỏi bác xin hai viên gạch. Bác lựa hai viên gạch nguyên, chắc trước thềm nhà bác, bác cạy lên, trao cho chú. Xuống hầm bí mật, chú ngồi, chỉ ngồi thôi. Chú ngồi trên cái ghế còn hai viên gạch này chú dùng để đặt hai bàn chân. Đất ở xứ này cận sông đào xuống, đất ẩm ướt lắm, chân mà để dưới đất lâu ngày sẽ bị bịnh4 thấp.

Mười bốn năm, bác già, còn nhớ gì đến hai viên gạch? Mà có gì đáng để cho bác nhớ. Đến năm Mậu Thân 68 chú Ba thoát lên mặt hầm, làm chính ủy mặt trận cánh Nam đánh vào Sài Gòn. Chú đến nói với bác:

- Bác Bảy à! Lần này thì cháu thoát hầm bí mật. Nếu cháu không trở về, sau này bác nhớ moi hẩm của cháu, giữ hai viên gạch lại.

Nghe lời từ giã của chú, bác xót xa, bác cắt ngang rồi nạt chủ:

- Miệng ăn mắm, ăn muối, nói tầm phào!

Chú không giận mà cười:

- Hai viên gạch đó...

Bác không để chú nói hết lời, bác lại cắt:

- Mày tưởng tao tiếc hai viên gạch đó lắm sau Ba?

- Dạ, cháu không phải nói vậy, mà hồi nãy, trước khi lên hầm, cháu bấm đèn pin, cháu thấy mười bốn năm, mà ngày nào cũng như ngày nào, cháu cũng đặt hai bàn chân lên hai viên gạch, nên hai viên gạch còn lại dấu vết của cháu....

Con yêu! Lúc mẹ nghe kể, mẹ nghĩ: Mười bốn năm, sức mạnh của thời gian trong đôi chân đã để lại hai viên gạch này: dấu chân, dấu chân người chiến sĩ cách mạng.

Ông lão thận trọng trao hai viên gạch lại cô gái. Mẹ biết, cô gái ấy là cán bộ tuyên huấn của quận, cô đang lãnh trách nhiệm xây nhà truyền thông.

Cô kéo chiếc khăn rằn5 đang đội gói lấy hai viên gạch.

[...]

(Nguyễn Quang Sáng, Tuyển tập truyện ngắn đặc sắc,

NXB Văn hóa - Văn nghệ TP Hồ Chí Minh)

Chú thích:

(1). Nguyễn Quang Sáng quê ở An Giang, tham gia kháng chiến ở chiến trường Nam Bộ. Là Tổng thư kí Hội nhà văn Việt Nam khóa IV.

(2). Khăn khấc: Khăn đầu rìu dùng để đội đầu hoặc quân một vòng ở trán, đầu môi vểnh lên như đầu rìu.

(3). Kềm kẹp: Còn gọi là kìm kẹp chỉ sự đè nén, chèn ép một cách khắt khe, không cho tiến triển.

(4). Bịnh: bệnh

(5). Khăn rằn: Khăn trăng có vạch màu đen mà phụ nữ Nam Bộ thường dùng.

Câu 1.

Xác định ngôi kể của người kể chuyện trong văn bản trên.

Lời giải 2

Phương pháp giải

Lời giải chi tiết

Ngôi kể chuyện trong văn bản "Dấu chân" của Nguyễn Quang Sáng là ngôi thứ nhất. Câu chuyện được kể qua lời kể của người mẹ - một trong những nhân vật trong câu chuyện. Nhân vật người mẹ kể lại cho người con nghe về sự kiện xảy ra trong quá khứ mà bản thân đã chứng kiến. Điều này giúp cho câu chuyện trở nên thân thiện và gần gũi hơn với người đọc, khi những trải nghiệm và cảm xúc được truyền tải rõ nét qua góc nhìn cá nhân của nhân vật người mẹ.

Chú ý khi giải

  • Khi xác định ngôi kể, cần chú ý đến đại từ nhân xưng và quan hệ của người kể chuyện với các nhân vật trong văn bản.
  • Ngôi kể có thể làm nổi bật cảm xúc và ý nghĩa của câu chuyện, nên việc xác định ngôi kể sẽ giúp hiểu rõ hơn cách tác giả truyền tải câu chuyện.
  • Ngôi thứ nhất thường giúp tạo ra sự gần gũi, chân thật cho câu chuyện vì nó được kể từ góc nhìn của một nhân vật trong truyện.
Câu 2.

Chỉ ra đề tài của văn bản.

Lời giải 2

Phương pháp giải

Lời giải chi tiết

Đề tài của văn bản "Dấu chân" của Nguyễn Quang Sáng là câu chuyện về lòng trung thành, hy sinh và sức mạnh của những chiến sĩ cách mạng trong thời kì kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Thông qua hình ảnh hai viên gạch với dấu chân người chiến sĩ cách mạng, tác giả khắc họa sâu sắc tinh thần kiên cường, bền bỉ và những nỗ lực âm thầm của những con người đã góp phần quan trọng trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Chú ý khi giải

Khi giải, các em cần chú ý đến các yếu tố sau:

  • Tìm hiểu bối cảnh lịch sử mà câu chuyện đề cập tới để hiểu rõ hơn về ý nghĩa sâu sắc của dấu chân trên hai viên gạch.
  • Chú ý đến các trong truyện để thấy được sự khắc họa tinh thần cách mạng, lòng kiên định và ý chí quyết tâm của các nhân vật.
  • Tác phẩm không chỉ tái hiện hình ảnh một người mà còn là sự đại diện cho tinh thần của cả một thế hệ đi trước.
  • Suy nghĩ sâu sắc về sự hy sinh, đóng góp của những người chiến sĩ trong quá khứ để cảm nhận được giá trị của hòa bình và tự do hiện nay.
Câu 3.

Nhân vật xuất hiện qua lời kể của bác Bảy trong văn bản “Dấu chân" là ai? Em có ấn tượng gì về nhân vật đó?

Lời giải 2

Phương pháp giải

Lời giải chi tiết

Nhân vật xuất hiện qua lời kể của bác Bảy trong văn bản “Dấu chân” là chú Ba - một chiến sĩ cách mạng, người quận ủy đã gắn bó với vùng đất này trong suốt 14 năm (từ năm 1954 đến năm 1968). Chú Ba hoạt động bí mật và có vai trò quan trọng trong việc giữ vững phong trào cách mạng địa phương.

Ấn tượng về nhân vật chú Ba:

  • Lòng dũng cảm và kiên cường: Chú Ba đã sống và hoạt động trong hầm bí mật suốt 14 năm mà không hề bị kẻ địch phát hiện. Điều đó cho thấy sự kiên nhẫn và quyết tâm rất lớn.
  • Tình yêu quê hương, đất nước: Dù có nguy hiểm, chú vẫn gắn bó với vùng đất này, lặng lẽ đóng góp sức mình cho cuộc kháng chiến.
  • Tinh thần trách nhiệm cao: Chú Ba luôn đặt nhiệm vụ cách mạng lên hàng đầu, bền bỉ chiến đấu vì lý tưởng của mình.
  • Bản lĩnh và ý chí: Dù bị uy hiếp và sống trong những điều kiện khó khăn, chú Ba không hề nao núng, kiên trì để đạt được mục tiêu cuối cùng.

Những dấu chân trên viên gạch không chỉ là dấu vết vật lý mà còn là minh chứng cho sự hy sinh lặng thầm của người chiến sĩ cách mạng và biểu tượng của lòng kiên định, quyết tâm vượt qua mọi khó khăn.

Chú ý khi giải

  • Đọc kĩ văn bản để nắm bắt nội dung và ý nghĩa của câu chuyện cũng như tinh thần của nhân vật chú Ba.
  • Chú ý các miêu tả về dấu chân trên viên gạch và cách mà các nhân vật trong câu chuyện đối xử với nó để cảm nhận được giá trị tinh thần sâu sắc mà nó mang lại.
  • Liên hệ kiến thức lịch sử về giai đoạn chiến tranh, sự kiện và tâm thế của người chiến sĩ cách mạng để hiểu rõ hơn ý nghĩa biểu tượng của dấu chân.
  • Khi viết về ấn tượng của bản thân về nhân vật chú Ba, cần tập trung vào các đức tính và lòng dũng cảm của chú với tinh thần trung thành và hy sinh cao cả.
Câu 4.

Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các về trong câu ghép sau và cho biết câu ghép đó, các vế câu được nổi với nhau bằng cách nào?

Lúc đó, trên tay mẹ, con cứ nhìn theo hai viên gạch được gói trong chiếc khăn, mắt con tò mò, thơ ngây.

Lời giải 2

Phương pháp giải

Lời giải chi tiết

Trong câu ghép: "Lúc đó, trên tay mẹ, con cứ nhìn theo hai viên gạch được gói trong chiếc khăn, mắt con tò mò, thơ ngây." có hai vế câu:

  • Vế câu 1: "Lúc đó, trên tay mẹ, con cứ nhìn theo hai viên gạch được gói trong chiếc khăn"
  • Vế câu 2: "mắt con tò mò, thơ ngây"

Quan hệ ý nghĩa giữa hai vế câu trong câu ghép này là quan hệ bổ sung, mô tả: Vế đầu tiên mô tả hành động của "con" và vế sau mô tả thể hiện tâm trạng, cảm xúc của "con".

Cách nối hai vế câu: Trong câu ghép này, các vế câu được nối với nhau bằng dấu phẩy (,), mà không cần sử dụng liên từ nối.

Chú ý khi giải

  • Khi xác định mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong câu ghép, cần chú ý đến mối tương quan về ngữ nghĩa, ý nghĩa mà mỗi vế câu mang lại và cách chúng bổ sung cho nhau.
  • Lưu ý các cách nối giữa các vế câu trong câu ghép có thể là bằng dấu phẩy, các từ nối hay các cặp quan hệ từ để thể hiện sự liên kết và nhấn mạnh mối quan hệ ý nghĩa giữa chúng.
Câu 5.

Văn bản “Dấu chân” của Nguyễn Quang Sáng gửi đến chúng ta thông điệp gì? Thông điệp đó có ý nghĩa như thế nào với cuộc sống của em?

Lời giải 2

Phương pháp giải

Lời giải chi tiết

Văn bản "Dấu chân" của Nguyễn Quang Sáng gửi đến chúng ta thông điệp về sự kiên trì, bền bỉ và ý chí kiên cường của những người chiến sĩ cách mạng trong công cuộc đấu tranh giành lại độc lập, tự do cho dân tộc. Thông qua hình ảnh dấu chân hằn trên hai viên gạch - biểu tượng cho những năm tháng cam go, thử thách mà người chiến sĩ đã trải qua - nhà văn Nguyễn Quang Sáng đã khắc sâu những giá trị đáng quý kết tinh từ lòng yêu nước, tinh thần hy sinh quên mình của thế hệ đi trước.

Ý nghĩa thông điệp đối với cuộc sống của em:

  • Đó là lời nhắc nhở em về lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ, bảo vệ và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của ông cha.
  • Em học được từ những người chiến sĩ cách mạng ấy tinh thần kiên trì, không lùi bước trước khó khăn, thử thách trong cuộc sống và học tập, luôn nỗ lực vươn lên để đạt được những mục tiêu của bản thân.
  • Thông điệp còn khuyến khích em trân trọng những giá trị giản dị, gần gũi nhưng đầy ý nghĩa trong cuộc sống hàng ngày, là nền tảng vững chắc cho những khát vọng lớn lao hơn.

Chú ý khi giải

  • Khi đọc, cần chú ý đến hình ảnh là biểu tượng đầy ý nghĩa của văn bản. Hình ảnh "dấu chân" trên viên gạch không chỉ là tả thực mà còn là biểu tượng cho những cống hiến thầm lặng của các thế hệ chiến sĩ.
  • Hiểu rõ bối cảnh lịch sử mà câu chuyện diễn ra để cảm nhận được sâu sắc ý nghĩa của những trong truyện.
  • Nên liên hệ thông điệp tác phẩm với thực tiễn cuộc sống hôm nay để thấy được giá trị to lớn của nó và làm cho bài viết thêm phong phú, sâu sắc.
Câu 6.

Viết đoạn văn nghị luận khoảng 150 chữ phân tích hình ảnh dấu chân trong văn bản được dẫn ở phần Đọc hiểu.

Lời giải 2

Phương pháp giải

Lời giải chi tiết

Để phân tích hình ảnh dấu chân trong văn bản "Dấu Chân" của Nguyễn Quang Sáng, chúng ta có thể bắt đầu với một vài dưới đây và dàn ý để giúp các em sắp xếp ý tưởng của mình. Sau đó, các em có thể tham khảo đoạn văn mẫu.

  • Dấu chân: Không chỉ là vết tích của người đã từng đi qua, mà còn là biểu tượng của sự kiên định, lòng trung thành với lý tưởng cách mạng.
  • Hình ảnh dấu chân mang đầy tính biểu tượng: Là minh chứng của sự kiên gan bền chí, cả quá trình dài hoạt động cách mạng đầy gian khổ của chú Ba, một chiến sĩ cách mạng.
  • Dấu chân còn là biểu tượng của sự đấu tranh, lòng kiên trung với tổ quốc, sự gắn bó mật thiết giữa người cách mạng và người dân.

Dàn ý

  • Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề cần phân tích: hình ảnh dấu chân trong văn bản "Dấu Chân" của Nguyễn Quang Sáng.
  • Thân đoạn:
    • Nêu rõ ý nghĩa của hình ảnh dấu chân: không chỉ là dấu vết của người đã từng ở đó mà còn là dấu son trong lịch sử, biểu trưng cho lòng yêu nước và sự kiên định bền chí của những người chiến sĩ cách mạng.
    • Phân tích cách mà dấu chân cho thấy sự kiên trung, bền bỉ của chú Ba trong hoàn cảnh chiến tranh đầy khắc nghiệt.
    • Hình ảnh dấu chân còn thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa người cách mạng và nhân dân địa phương, thông qua câu chuyện và tình cảm của bác Bảy.
  • Kết đoạn: Khẳng định giá trị biểu trưng của hình ảnh dấu chân trong việc làm nổi bật ý nghĩa của cuộc đấu tranh cách mạng và lòng yêu nước sâu sắc.

Đoạn văn mẫu

Trong văn bản "Dấu Chân" của Nguyễn Quang Sáng, hình ảnh dấu chân trên hai viên gạch không chỉ đơn thuần là một dấu vết vật lý, mà còn là biểu tượng sâu sắc cho lòng kiên trung và sự bền bỉ của người chiến sĩ cách mạng, chú Ba. Qua những năm dài hoạt động cách mạng, dấu chân của chú Ba hằn sâu trong lòng người dân như một bằng chứng sống động về sự kiên cường và lòng yêu nước mãnh liệt. Đó là dấu son ca ngợi sự hi sinh và dũng cảm, tinh thần không khuất phục của những người đấu tranh vì lý tưởng cao cả. Đồng thời, dấu chân cũng thể hiện mối quan hệ khăng khít giữa người cách mạng và nhân dân địa phương, khi họ cùng nhau chia sẻ gian khổ và hi vọng về tương lai tươi sáng. Đây còn là minh chứng cho sức mạnh của niềm tin và ý chí trong cuộc sống khắc nghiệt, làm lay động lòng người đọc khi nghĩ về những trang sử oanh liệt của dân tộc.

Chú ý khi giải

Khi viết đoạn văn về hình ảnh dấu chân trong văn bản "Dấu Chân", các em cần chú ý:

  • Bám sát vào nội dung và ý nghĩa của hình ảnh dấu chân được thể hiện trong văn bản.
  • Sử dụng ngôn ngữ bình dị, trong sáng để phân tích và diễn giải ý nghĩa của hình tượng văn học.
  • Đảm bảo đoạn văn có đầy đủ ba phần: mở đoạn, thân đoạn và kết đoạn.
  • Liên hệ ý nghĩa của hình ảnh dấu chân vào bối cảnh lịch sử và tầm quan trọng của nó trong việc thể hiện lòng yêu nước, sự đấu tranh kiên cường của các chiến sĩ cách mạng.