Đề bài
[...] Mùa thu từ Quảng Bá, Xuân La, Võng Thị... khẽ khàng đi vào thành phố. Mùa thu đong đầy trong gánh cốm Vòng gói lá sen ven hồ Tây, gánh hàng hoa tươi xuôi dốc Yên Phụ. Mùa thu đậu nhẹ lên hàng liễu rủ êm đềm và la đà trên mặt hồ tĩnh lặng. Thảng hoặc, những con vịt trời quẫy nước gọi le le, mòng két kêu nháo nhác làm mùa thu xao xác, rồi lại lặng im. Bình minh lấp ló trên tán cây xao, cây xưa, chấp chới cánh cò trắng bay lên.
Nắng mới xôn xao một màu vàng mơ trải trên tán cây xanh, phủ lên mái ngói phố cổ thâm u. Lá vàng lác đác rơi. Đi trên phố Phan Đình Phùng, ngước mắt nhìn vòm cây có cảm giác như đang đi vào miền cổ tích lá. Lá khẽ khàng đáp nhẹ lên bờ vai trần thiếu nữ. Lá dịu dàng rơi vào giỏ xe đạp. Lá nằm hờ hững trên nón cô gái bán hàng rong. Đôi khi một cơn gió thổi nhẹ cũng đủ để lá vàng xao xác rơi rơi. Mới buổi sáng lác đác lá rụng, đến chiều về lá phủ một màu vàng trên vỉa hè. Có chỗ, gió vun lá cồn lại thành luống lá, đống lá nhỏ. Bỏ giầy dép, xục bàn chân trần vào lá mát rượu. Có cảm giác như các răng cưa lá, phiến lá, gân lá cũng chạm vào từng mạch máu, rồi cái dịu mát của lá vàng lan tỏa khắp da thịt. Bao nhiêu muộn phiền trong đầu tan biến. Bao nhiêu bức xúc tiêu tan. Chỉ thấy mùa thu xung quanh dịu dàng và cảm thấy ai cũng đáng yêu, đáng quý.
Gánh hàng hoa của cô thôn nữ như một chấm than di động to dần và hiện rõ. Em gánh mùa thu từ đâu đến? Từ "mắt người Sơn Tây" khao khát nhìn, từ miền đất chiêm trũng Hà Nam lên, từ vườn cây trái Hưng Yên đi qua cầu Long Biên vượt qua sông Hồng sang, hay từ Phúc Yên xuôi cầu Thăng Long về? Mùa thu đong đầy gánh hoa tươi. Mùa thu đọng trên đôi vai gầy lam lũ. Mắt tròn lấp lánh. Mi rợp đen. Má ửng hồng với hai quang gánh hoa tươi còn đọng nước trên các cánh mỏng. Hoa hồng vàng, hoa hồng bạch, lá chét khía răng, hương thơm phảng phất. Hoa dơn phơn phớt hồng. Hoa huệ trắng ngời thanh khiết. Hoa thạch thảo thanh tú tím trắng nữ tính gợi cái buồn man mác mỗi dịp thu về... Bỗng chốc trong đầu vang lên từ kí ức xa xăm: "Ta ngắt đi một cụm hoa thạch thảo. Em nhớ cho mùa thu đã chết rồi." Không! Mùa thu không chết. Mùa thu vàng đang hiện diện trong gánh hàng hoa của cô thôn nữ và Hà Nội quanh đây mùa rụng lá.
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.
(Hữu Thỉnh)
Thu đã về thật rồi! Hỡi người thương hương ở nơi góc bể chân trời. Thu đã về Hà Nội thật rồi đấy. Đàn cò trắng đã bay về đậu trên tán cây sao phố Lò Đúc. Sâm Cầm lại quậy nước Hồ Tây. Liễu đang buông cành rủ lá bên hồ Trúc Bạch. Cái hơi thu chùng chình se sẽ lạnh đã phả vào gáy ta, nhưng em thì không còn ngồi sau xe đạp nữa. Giỏ xe đạp chở bó hoa sen hồng và gói cốm màu xanh ngọc hương thơm vấn vít, nhưng mùi em thì chỉ còn trong hơi lạnh.
(Sương Nguyệt Minh, Gánh mùa thu vào phố, Báo Văn nghệ, 2024)
Câu 1.Ý nào chỉ ra đúng nhất mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình trong văn bản?
Lời giải chi tiết
Văn bản gợi tả không khí nhẹ nhàng, tinh tế và lãng mạn của mùa thu Hà Nội với những hình ảnh thơ mộng về phố phường và con người nơi đây. Dưới ngôn ngữ miêu tả sâu sắc, nhân vật trữ tình như đang sống lại những khoảnh khắc, hình ảnh của mùa thu, từ đó gợi nhớ về một tình yêu đã qua.
Phân tích cách diễn biến cảm xúc của nhân vật qua giải thích từng phương án:
- A. Từ rung cảm trước vẻ đẹp của mùa thu đến bâng khuâng, tiếc nhớ một tình yêu xưa cũ.
Đáp án này diễn tả trình tự cảm xúc từ hòa mình với vẻ đẹp bình dị của mùa thu cho đến giây phút bồi hồi khi nhớ về một tình yêu đã qua. Thông qua những hình ảnh về mùa thu, nhân vật trữ tình không chỉ cảm nhận cái đẹp mà còn liên tưởng đến quá khứ, tạo nên một mạch cảm xúc từ hiện tại đến hoài niệm, phù hợp với nội dung miêu tả và mạch trữ tình của bài viết. - B. Từ ngạc nhiên đến bồi hồi trước vẻ đẹp bình dị của mùa thu Hà Nội.
Trong bài có sự ngạc nhiên trước vẻ đẹp của mùa thu, nhưng mạch cảm xúc chính không chỉ dừng ở ngạc nhiên và bồi hồi mà còn đi sâu vào nỗi nhớ về tình yêu đã mất. Do đó, phương án này chưa thể hiện đầy đủ mạch cảm xúc. - C. Từ bảng khuâng trước vẻ đẹp phố phường mùa lá rụng đến nâng niu mùa thu Hà Nội.
Mặc dù có phần phù hợp, nhưng mạch cảm xúc không chỉ dừng lại ở việc nâng niu mà còn gợi nhớ về tình yêu đã qua. Vì thế, đây không phải phương án đúng nhất. - D. Từ hồi tưởng về mùa thu quả khử đến mong chờ, hi vọng vào tương lai.
Phương án này không đúng với mạch cảm xúc của bài, vì không có phần nào thể hiện rõ về mong chờ và hy vọng tương lai trong đoạn trích.
Vì vậy, đáp án đúng là A. Từ rung cảm trước vẻ đẹp của mùa thu đến bâng khuâng, tiếc nhớ một tình yêu xưa cũ.
Chú ý khi giải
Khi làm bài dạng này, các em cần chú ý những điểm sau:
- Đọc kỹ đoạn văn để hiểu được mạch cảm xúc và nội dung chính mà tác giả muốn truyền tải.
- Xác định các hình ảnh và sự kiện nổi bật trong văn bản để hiểu rõ quá trình diễn biến của cảm xúc nhân vật trữ tình.
- So sánh các phương án trả lời để tìm ra đáp án phù hợp nhất với nội dung và cảm xúc trong văn bản.
- Nhớ lại những dấu hiệu văn phong, từ ngữ biểu cảm mà tác giả sử dụng để thể hiện tâm trạng, cảm xúc.