(Cho các con)
... Tổ quốc là khi mẹ sinh con
Có cái mũi dọc dừa, màu da vàng như nắng
Đêm trở dạ có bà con chòm xóm
Bếp lửa hồng ấm suốt cả đời ta
Con lớn như măng trong sự tích đằng ngà
Hồn trẻ Việt tự mang hồn Thánh Gióng
Nết phúc hậu dịu dàng cô Tấm
Nghĩa đồng bào ôm trọn biển và non
Là ngọt ngào tiếng Việt môi son
Ôi tiếng Việt bao thăng trầm xa xót
Cánh cò bay lả vào câu hát
Chạm trang Kiều, tiếng Việt hóa lung linh
[…]
Tổ quốc là biên trấn áo mong manh
Tây rồi Bắc đổi mùa ràn rạt gió
Bao thế kỉ những đợi chờ hóa đá
Đất nước vĩnh hằng cánh võng trước thềm khơi
Là dòng máu cha ông tha thiết chảy muôn đời
Thấm vào đất, vào con, vào sắc cờ cháy rực
Là tất cả những gì yêu dấu nhất
Không nói được thành lời, thì gọi Tổ quốc ơi!
(Trích Tổ quốc, Nguyễn Sĩ Đại, dẫn theo Văn bản đọc hiểu Ngữ văn 12, Đỗ Ngọc Thống (Chủ biên), NXB Đại học Huế, 2024, tr.174-175)
Câu 1.Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình tượng Tổ quốc qua cảm nhận của nhân vật trữ tình trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
Phương pháp giải
Hình thức: đoạn văn
Dung lượng: khoảng 200 chữ
Dạng bài: nghị luận văn học
Vấn đề nghị luận: hình tượng Tổ quốc qua cảm nhận của nhân vật trữ tình
Lời giải chi tiết
* Hình tượng Tổ quốc hiện lên cụ thể, chân thực, gần gũi, gắn bó với mỗi người từ khi sinh ra đến lúc lớn lên (khi mẹ sinh con, mũi dọc dừa, màu da vàng, bếp lửa hồng ấm,…)
* Tổ quốc hiện lên cũng vô cùng thiêng liêng, cao quý, kết tinh trong huyết quản mỗi người:
- Là mạch nguồn văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc (ngọt ngào tiếng Việt, Truyện Kiều, câu hát...)
- Là sự hi sinh xương máu của các thế hệ đi trước để khai phá, vun đắp, giữ gìn đất nước (biên trấn áo mong manh, dòng máu cha ông,…)
- Là tất cả những gì yêu dấu nhất, xúc động nhất, không diễn tả hết bằng lời…
Lời giải chi tiết
Trong đoạn trích "Tổ quốc" của Nguyễn Sĩ Đại, hình tượng Tổ quốc hiện lên thật thiêng liêng và gần gũi qua cảm nhận của nhân vật trữ tình. Tổ quốc không phải là một khái niệm trừu tượng, mà là những điều thân thuộc nhất trong cuộc sống: từ dáng hình, màu da của mẹ, đến bếp lửa hồng ấm áp, những câu chuyện cổ tích, những làn điệu dân ca ngọt ngào. Tổ quốc còn là dòng máu cha ông chảy trong huyết quản, là đất đai, quê hương, là lá cờ đỏ thắm. Tác giả đã sử dụng những hình ảnh, từ ngữ giản dị, đời thường để diễn tả tình yêu Tổ quốc một cách chân thành, sâu sắc. Hình tượng Tổ quốc trong đoạn trích không chỉ gợi lên niềm tự hào về truyền thống văn hóa, lịch sử của dân tộc, mà còn khơi gợi ý thức trách nhiệm của mỗi người đối với quê hương, đất nước. Đó là trách nhiệm giữ gìn, bảo vệ và phát huy những giá trị tốt đẹp của Tổ quốc, để Tổ quốc mãi mãi trường tồn và phát triển.