Đề bài
Tại xã Gia Tân, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình 2 ngôi đình Trùng Thượng và đình Trùng Hạ vừa được địa phương "khoác áo mới" với hai màu đỏ và vàng gây nhiều tranh cãi. Đây là hai ngôi đình thuộc di tích quốc gia, có phong cách kiến trúc và điêu khắc trang trí thế kỷ 17, thời Lê Trung Hưng. Năm 2020, đình Trùng Hạ đã bị thay mới bằng những mảng chạm hoàn toàn không giống với các mảng chạm cũ, sơ sài vài không tinh xảo, mặc dù cũng được làm theo hướng của các mảng chạm cũ. Ngôi đình cổ giờ chỉ còn vài năm tuổi, nhưng có người lại cho rằng, chỉ vài năm nữa, rêu xanh sẽ mọc lên vì các hạng mục được xây mới, sửa chữa sẽ lại nhuốm màu cổ kính như xưa. Hiện tượng làm mới các di tích lịch sử đang xảy ra khá thường xuyên tại hầu hết các địa phương trong cả nước.
Lời giải chi tiết
Đề bài đưa ra 4 mệnh đề về tình trạng làm mới hai ngôi đình Trùng Thượng và Trùng Hạ vốn là di tích quốc gia có từ thế kỷ 17. Chúng ta sẽ phân tích từng mệnh đề:
- Mệnh đề 1: Nhiều hạng mục được xây thêm và làm mới khiến đình Trùng Thượng và đình Trùng Hạ mất đi vẻ cổ kính là dấu hiệu lạm dụng quyền về bảo vệ di sản văn hoá.
- Mệnh đề này khẳng định rằng việc làm mới quá mức khiến di tích mất đi vẻ cổ kính vốn có, có thể được coi là lạm dụng quyền bảo vệ di sản bởi vì một trong những mục tiêu bảo vệ di sản văn hóa là gìn giữ vẻ đẹp, giá trị lịch sử văn hóa vốn có của di sản. Do đó, mệnh đề này là đúng.
- Mệnh đề 2: Công dân thực hiện quyền và nghĩa vụ bảo vệ di sản văn hoá bằng cách tranh cãi về việc nên/không nên làm mới các di tích lịch sử.
- Tranh cãi đơn thuần không phải là cách thức chính thức và hiệu quả để bảo vệ di sản văn hóa. Công dân cần thực hiện các hoạt động cụ thể hơn như tham gia các phong trào bảo tồn, giữ gìn di sản văn hóa, hoặc kiến nghị, phản ánh tới các cơ quan có trách nhiệm. Vì vậy, mệnh đề này là sai.
- Mệnh đề 3: Với việc làm mới đình Trùng Thượng và đình Trùng Hạ chỉ mất đi vẻ cổ kính, nhưng thực tế vẫn giữ được lịch sử hàng nghìn năm.
- Mệnh đề này cho rằng làm mới chỉ ảnh hưởng đến yếu tố cổ kính mà không hề làm mất đi giá trị lịch sử của di tích. Tuy nhiên, làm mới nếu không đúng cách có thể ảnh hưởng nghiệm trọng đến giá trị di sản như mất đi yếu tố gốc, giá trị lịch sử văn hóa bị phai mờ. Mệnh đề này là sai vì làm mới kiểu này có thể không chỉ mất trị yếu tố cổ kính mà còn ảnh hưởng đến giá trị lịch sử.
- Mệnh đề 4: Xử lí hành vi làm mới không đúng quy định ở di tích lịch sử đình Trùng Thượng và đình Trùng Hạ sẽ ngăn chặn được hiện tượng này ở hầu hết các địa phương khác.
- Việc xử lý nghiêm minh có thể răn đe và ngăn chặn hiện tượng này lan rộng ra các nơi khác. Tuy nhiên, để ngăn chặn một cách hiệu quả cần hơn cả là nghiêm túc trong việc quản lý và đổi mới chính sách về bảo vệ di sản văn hóa. Do đó, mệnh đề này là sai vì cần có nhiều biện pháp đồng bộ hơn.
Chú ý khi giải
- đặc điểm của các mệnh đề để xác định đâu là mệnh đề đúng và đâu là mệnh đề sai.
- Hiểu rõ về quyền và nghĩa vụ bảo vệ di sản văn hóa của công dân theo luật, không phải chỉ là tranh cãi suông.
- Làm mới di tích phải đảm bảo tính nguyên gốc và bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử cốt lõi của di tích.
- Cần có cái nhìn tổng quan về các biện pháp xử lý không chỉ hành động rời rạc mà là giải pháp đồng bộ, liên tục, có hệ thống từ quản lý đến thực thi.