Đề bài
“Tiền giấy chẳng qua chỉ là mảnh giấy vuông, phí tổn chỉ đáng năm ba đồng tiền, mà đem đổi lấy vật đáng 5 - 6 trăm đồng của người ta, cố nhiên không phải là cái đạo đúng mức. Vả lại, người có tiền giấy cất giữ cũng dễ rách nát, mà kẻ làm giả mạo sinh ra không cùng, thực không phải là cách bình ổn vật giá mà lưu thông của cải của dân vậy. Quý Ly không xem xét kĩ đến cái gốc lợi hại, chỉ ham chuộng hư danh sáng chế, để cho tiền của hàng hoá thường vẫn lưu thông tức là sinh ra ứ đọng, khiến dân nghe thấy đã sợ, thêm mối xôn xao, thể có phải là chế độ bình trị đâu”.
(Phan Huy Chú, Lịch triều hiến chương loại chí, tập 2, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2006, tr.112)
Lời giải chi tiết
Phân tích và giải thích các mệnh đề:
1. Tiền giấy “Thông bảo hội” mà Hồ Quý Ly ban hành dễ bị làm giả và khó cất giữ.
- Suy luận từ đoạn trích: "người có tiền giấy cất giữ cũng dễ rách nát, mà kẻ làm giả mạo sinh ra không cùng". Điều này chứng tỏ mệnh đề này là đúng.
2. Việc sử dụng tiền giấy thay tiền đồng không ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế hàng hóa lúc bấy giờ.
- Đoạn trích cho thấy tiền giấy gây ra vấn đề trong lưu thông và ứ đọng hàng hóa ("lưu thông tức là sinh ra ứ đọng") và người dân sợ hãi, xôn xao. Điều này chứng minh việc sử dụng tiền giấy có ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế lúc bấy giờ. Vậy mệnh đề này là sai.
3. Đoạn trích phê phán việc thay tiền đồng bằng tiền giấy của Hồ Quý Ly.
- Đoạn trích chỉ ra những nhược điểm và tác hại của việc dùng tiền giấy, vì vậy rõ ràng mục đích của đoạn trích là phê phán hành động của Hồ Quý Ly. Do đó, mệnh đề này là đúng.
4. Một trong những nhược điểm của việc sử dụng tiền giấy lúc bấy giờ là dễ bị làm giả.
- Đoạn trích có nhắc đến vấn đề này, do đó mệnh đề này là đúng.
Kết luận:
- Mệnh đề đúng: (1), (3), (4).
- Mệnh đề sai: (2).
Chú ý khi giải
- Hãy đọc kĩ đoạn trích để hiểu rõ ý nghĩa của từng câu, từ đó suy luận ra ý nghĩa đúng/sai của từng mệnh đề.
- Khi gặp các văn bản lịch sử, cần chú ý tới ngữ cảnh và các cụ thể để đưa ra phân tích chính xác.