Để xác định quá trình đẳng tích trên đồ thị p - T, ta cần xác định đặc điểm của quá trình đẳng tích. Trong một quá trình đẳng tích (thể tích không đổi), áp suất p tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối T. Vì vậy, đường biểu diễn của quá trình này trên đồ thị p - T sẽ là một đường thẳng đi qua gốc tọa độ (O).

Quan sát hình vẽ, để ý rằng:

• Quá trình 1 - 2: Đây là đoạn thẳng ngang, cho thấy áp suất không đổi khi nhiệt độ thay đổi, không phải là quá trình đẳng tích.
• Quá trình 2 - 3: Đây là đoạn thẳng cùng chiều với hướng tăng của nhiệt độ và áp suất, nhưng không cắt qua gốc tọa độ. Không phải là quá trình đẳng tích.
• Quá trình 3 - 4: Đây cũng là đường có thay đổi cả áp suất và nhiệt độ, không phải là quá trình đẳng tích.
• Quá trình 4 - 1: Đây là đường xiên ngược chiều và kéo dài thì đi qua gốc tọa độ, cho nên đây chính là quá trình đẳng tích.

Vậy, đáp án đúng là D. Quá trình 4 - 1.

• Quá trình đẳng tích có đặc điểm là đường thẳng trên đồ thị p - T đi qua gốc tọa độ.
• Hãy nắm vững các đặc điểm của các quá trình nhiệt động cơ bản: đẳng tích, đẳng áp, đẳng nhiệt.
• Luôn phân tích kỹ đồ thị để xác định đúng tính chất của quá trình.