Suốt mấy hôm rày đau tiễn đưa
Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa...
Chiều nay con chạy về thăm Bác
Ướt lạnh vườn rau, mấy gốc dừa!
Con lại lần theo lối sỏi quen
Đến bên thang gác, đứng nhìn lên
Chuông ôi chuông nhỏ còn reo nữa?
Phòng lặng, rèm buông, tắt ánh đèn!
Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!
(Trích Bác ơi! – Tố Hữu)
Xác định thể thơ của đoạn thơ trên?
Phương pháp giải
Căn cứ vào các đặc điểm hình thức để xác định thể thơ
Lời giải chi tiết
Đoạn thơ trên trích từ bài thơ "Bác ơi!" của nhà thơ Tố Hữu. Thể thơ của đoạn thơ này là thể thơ "thất ngôn tứ tuyệt". Đây là thể thơ thường gặp trong thơ ca Việt Nam cũng như trong thơ Đường luật của Trung Quốc, được cấu thành từ bốn câu, mỗi câu có bảy chữ.
Ví dụ về cách nhận diện thể thơ này từ đoạn thơ trên:
Chú ý khi giải
Khi xác định thể thơ, học sinh cần chú ý đến số câu, số chữ trong mỗi câu và sự cân đối âm điệu của cả đoạn thơ. Đặc biệt lưu ý, thể thơ "thất ngôn tứ tuyệt" có đặc điểm nổi bật là mỗi câu có 7 chữ và có tổng cộng 4 câu thơ ghép thành một khổ.
Xác định cách ngắt nhịp trong câu thơ Phòng lặng, rèm buông, tắt ánh đèn!
Và cho biết cách ngắt nhịp như vậy có hiệu quả nghệ thuật như thế nào?
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về cách ngắt nhịp trong thơ
Lời giải chi tiết
- Cách ngắt nhịp trong câu thơ Phòng lặng, rèm buông, tắt ánh đèn! là nhịp 2/2/3.
- Hiệu quả nghệ thuật của cách ngắt nhịp này:
+ Tạo sự chậm rãi, ngắt quãng, diễn tả không gian tĩnh mịch, vắng lặng đến đau lòng.
+ Nhấn mạnh sự trống trải, mất mát sau sự ra đi của Bác.
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ nói giảm nói tránh được sử dụng trong câu thơ “Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!?
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về các biện pháp tu từ
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ: Nói giảm nói tránh "Bác đã đi rồi".
- Tác dụng: Giảm bớt sự đau thương, mất mát đột ngột, thể hiện sự kính trọng, xót xa khi Bác không còn.
Đoạn thơ giúp em cảm nhận được những tình cảm nào của tác giả dành cho Bác?
Phương pháp giải
Căn cứ vào nội dung văn bản để trình bày những cảm xúc của em
Lời giải chi tiết
- Sự kính yêu, ngưỡng mộ vô bờ bến.
- Nỗi đau xót, tiếc thương vô hạn trước sự ra đi của Bác.
- Sự gần gũi, thân thiết như tình cảm ruột thịt trong gia đình.
Từ đoạn thơ trên, em hãy liên hệ với “Năm điều Bác Hồ dạy thiếu niên và nhi đồng” từ đó nêu cảm nhận của mình về tình cảm mà Bác dành cho thiếu nhi?
Phương pháp giải
Căn cứ vào nội dung văn bản kết hợp liên hệ với tác phẩm khác để nêu cảm nghĩ
Lời giải chi tiết
Tình cảm mà Bác dành cho thiếu nhi không chỉ là sự thương yêu thuần túy mà còn là sự kỳ vọng vào những mầm non của đất nước. Năm điều giản dị nhưng hàm chứa ý nghĩa lớn lao mà mọi thiếu nhi đều cần ghi nhớ và thực hiện trong cuộc sống hàng ngày. Đó là tâm hồn trong sáng và tình yêu thương con người, ý chí phấn đấu, rèn luyện không ngừng nghỉ để trưởng thành. Nghĩ về Bác, mỗi bạn học sinh chúng ta càng thấm nhuần sâu sắc sự vĩ đại và tình thương vô bờ bến của Người, không chỉ dành cho những thế hệ kháng chiến mà còn dành cho cả hiện tại và tương lai.
Từ đoạn thơ của phần đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn ( khoảng 200 chữ) nêu cảm nhận của mình về đoạn thơ.
Phương pháp giải
Hình thức: đoạn văn
Dung lượng: khoảng 200 chữ
Dạng bài: nghị luận văn học
Vấn đề nghị luận: Bác ơi! – Tố Hữu
Lời giải chi tiết
Đoạn thơ "Bác ơi!" của Tố Hữu đã để lại trong em những cảm xúc sâu lắng và xúc động. Từng câu chữ như thấm đẫm nỗi tiếc thương vô hạn của nhà thơ trước sự ra đi của Bác Hồ kính yêu. Hình ảnh "vườn rau", "gốc dừa" gợi lên không gian quen thuộc, giản dị nơi Bác từng sống và làm việc. "chuông nhỏ còn reo nữa?" thể hiện sự trống vắng, hụt hẫng trong tâm hồn nhà thơ. Biện pháp nói giảm nói tránh "Bác đã đi rồi" càng làm tăng thêm sự xót xa, nghẹn ngào. Đoạn thơ không chỉ là lời tiễn biệt Bác mà còn là lời tri ân, khẳng định tình cảm kính yêu, ngưỡng mộ của Tố Hữu và của cả dân tộc Việt Nam đối với vị lãnh tụ vĩ đại. Đọc đoạn thơ, em cảm nhận được sự mất mát to lớn, đồng thời thêm trân trọng những giá trị mà Bác đã để lại.
Chú ý khi giải