Đề bài
[...] Mùa thu từ Quảng Bá, Xuân La, Võng Thị... khẽ khàng đi vào thành phố. Mùa thu đong đầy trong gánh cốm Vòng gói lá sen ven hồ Tây, gánh hàng hoa tươi xuôi dốc Yên Phụ. Mùa thu đậu nhẹ lên hàng liễu rủ êm đềm và la đà trên mặt hồ tĩnh lặng. Thảng hoặc, những con vịt trời quẫy nước gọi le le, mòng két kêu nháo nhác làm mùa thu xao xác, rồi lại lặng im. Bình minh lấp ló trên tán cây xao, cây xưa, chấp chới cánh cò trắng bay lên.
Nắng mới xôn xao một màu vàng mơ trải trên tán cây xanh, phủ lên mái ngói phố cổ thâm u. Lá vàng lác đác rơi. Đi trên phố Phan Đình Phùng, ngước mắt nhìn vòm cây có cảm giác như đang đi vào miền cổ tích lá. Lá khẽ khàng đáp nhẹ lên bờ vai trần thiếu nữ. Lá dịu dàng rơi vào giỏ xe đạp. Lá nằm hờ hững trên nón cô gái bán hàng rong. Đôi khi một cơn gió thổi nhẹ cũng đủ để lá vàng xao xác rơi rơi. Mới buổi sáng lác đác lá rụng, đến chiều về lá phủ một màu vàng trên vỉa hè. Có chỗ, gió vun lá cồn lại thành luống lá, đống lá nhỏ. Bỏ giầy dép, xục bàn chân trần vào lá mát rượu. Có cảm giác như các răng cưa lá, phiến lá, gân lá cũng chạm vào từng mạch máu, rồi cái dịu mát của lá vàng lan tỏa khắp da thịt. Bao nhiêu muộn phiền trong đầu tan biến. Bao nhiêu bức xúc tiêu tan. Chỉ thấy mùa thu xung quanh dịu dàng và cảm thấy ai cũng đáng yêu, đáng quý.
Gánh hàng hoa của cô thôn nữ như một chấm than di động to dần và hiện rõ. Em gánh mùa thu từ đâu đến? Từ "mắt người Sơn Tây" khao khát nhìn, từ miền đất chiêm trũng Hà Nam lên, từ vườn cây trái Hưng Yên đi qua cầu Long Biên vượt qua sông Hồng sang, hay từ Phúc Yên xuôi cầu Thăng Long về? Mùa thu đong đầy gánh hoa tươi. Mùa thu đọng trên đôi vai gầy lam lũ. Mắt tròn lấp lánh. Mi rợp đen. Má ửng hồng với hai quang gánh hoa tươi còn đọng nước trên các cánh mỏng. Hoa hồng vàng, hoa hồng bạch, lá chét khía răng, hương thơm phảng phất. Hoa dơn phơn phớt hồng. Hoa huệ trắng ngời thanh khiết. Hoa thạch thảo thanh tú tím trắng nữ tính gợi cái buồn man mác mỗi dịp thu về... Bỗng chốc trong đầu vang lên từ kí ức xa xăm: "Ta ngắt đi một cụm hoa thạch thảo. Em nhớ cho mùa thu đã chết rồi." Không! Mùa thu không chết. Mùa thu vàng đang hiện diện trong gánh hàng hoa của cô thôn nữ và Hà Nội quanh đây mùa rụng lá.
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.
(Hữu Thỉnh)
Thu đã về thật rồi! Hỡi người thương hương ở nơi góc bể chân trời. Thu đã về Hà Nội thật rồi đấy. Đàn cò trắng đã bay về đậu trên tán cây sao phố Lò Đúc. Sâm Cầm lại quậy nước Hồ Tây. Liễu đang buông cành rủ lá bên hồ Trúc Bạch. Cái hơi thu chùng chình se sẽ lạnh đã phả vào gáy ta, nhưng em thì không còn ngồi sau xe đạp nữa. Giỏ xe đạp chở bó hoa sen hồng và gói cốm màu xanh ngọc hương thơm vấn vít, nhưng mùi em thì chỉ còn trong hơi lạnh.
(Sương Nguyệt Minh, Gánh mùa thu vào phố, Báo Văn nghệ, 2024)
Câu 1.Xét về từ loại, từ nào sau đây không cùng nhóm với các từ còn lại?
Lời giải chi tiết
Để giải quyết câu hỏi này, chúng ta cần xác định từ loại của từng từ trong các phương án sau:
- A. Chùng chình: Đây là một từ láy chỉ trạng thái, biểu thị sự chậm rãi, thong dong của một hành động hay hiện tượng nào đó. Từ này thuộc từ loại tính từ.
- B. Nháo nhác: Cũng là một từ láy chỉ trạng thái nhưng biểu thị sự náo động, nhộn nhạo, thường dùng để miêu tả một tập thể nhỏ bị xáo trộn hoặc bị làm cho mất trật tự. Đây cũng là một tính từ.
- C. Êm đềm: Một từ láy khác chỉ trạng thái miêu tả sự nhẹ nhàng, yên ả, và thoải mái. Đây cũng là một tính từ.
- D. Lác đác: Từ này là một từ láy chỉ số lượng (ít một cách thưa thớt), thường miêu tả lượng xuất hiện ít và rời rạc (vd: lá rụng lác đác). Từ này thuộc về trạng từ.
So sánh từ loại của các từ trên, chúng ta thấy rằng “lác đác” (phương án D) là từ thuộc nhóm trạng từ, khác với các từ còn lại đều thuộc nhóm tính từ. Vì vậy, từ “lác đác” không cùng nhóm với các từ còn lại.
Đáp án: D. lác đác
Chú ý khi giải
- Hiểu rõ từ loại của các từ trong ngữ cảnh cụ thể là cần thiết khi phân tích ngữ pháp.
- Từ láy thường được dùng để tạo ra những hình ảnh miêu tả rõ ràng hơn, giúp câu văn trở nên sống động và truyền cảm hơn.
- Chú ý rằng trong tiếng Việt, nhiều từ có thể dùng đa dạng với các nghĩa khác nhau tùy ngữ cảnh. Hãy xem xét kỹ ngữ cảnh để xác định từ loại chính xác.
- Nên thực hành định loại từ bằng cách phân tích nhiều câu với các từ có vẻ tương tự nhau nhưng khác từ loại để nâng cao kỹ năng ngữ pháp.