Đề bài
Xuất phát từ nhu cầu cần có những giống lúa thơm chất lượng cao, ngắn ngày nhằm mở rộng vùng chuyên canh lúa ở những vùng ngập lũ, nghiên cứu đã lựa chọn sử dụng một giống lúa Amaroo nhập nội từ châu Úc có thời gian sinh trưởng ngắn (70- 75 ngày) và thấp cây (70 - 80 cm) và một giống lúa thơm đang trồng phổ biến là Jasmine85-B3. Biện pháp tạo giống lúa mới này được thực hiện dựa trên phương pháp nào sau đây?
(Nguồn: Nguyễn Phúc Hảo, Võ Công Thành, Trần Ngọc Quý, Phạm Văn Phượng, "Lai tạo và tuyển chọn giống lúa ngắn ngày theo hướng năng suất cao, phẩm chất tốt" tại Trường Đại học Cần Thơ, Tạp chí Khoa
học 2009:11 98-108 Trường Đại học Cần Thơ)
Lời giải chi tiết
Để xác định phương pháp tạo giống lúa mới từ hai giống lúa đã cho, chúng ta cần xem xét đặc điểm của từng phương pháp trong các phương án:
A. Lai xa: Phương pháp này được sử dụng khi lai giữa hai loài khác nhau, nhằm tạo ra giống lai có các đặc tính của cả hai loài. Tuy nhiên, ở đây, chúng ta đang nói về hai giống lúa, không phải hai loài khác nhau.
B. Lai hữu tính: Phương pháp lai hữu tính liên quan đến lai giữa hai giống nhằm kết hợp các đặc trưng mong muốn từ mỗi giống để tạo ra dòng mới. Cả hai giống lúa Amaroo và Jasmine85-B3 có các đặc điểm mong muốn như thơm, thời gian sinh trưởng ngắn và thấp cây, nên lai hữu tính sẽ giúp kết hợp chúng lại.
C. Đa bội hoá: Đây là phương pháp sử dụng chủ yếu để tăng cường một số đặc điểm nhất định như kích thước tế bào hoặc khả năng chống chịu thông qua tăng số lượng bộ nhiễm sắc thể. Phương pháp này không phù hợp với đề bài.
D. Tạo dòng thuần: Tạo dòng thuần thường liên quan đến việc chọn lọc các dòng ổn định trong một giống nhất định chứ không phải tạo giống mới từ hai giống khác nhau.
Do đó, phương pháp được sử dụng ở đây là B. Lai hữu tính.
Chú ý khi giải
- Cần phân biệt giữa lai hữu tính và lai xa. Lai hữu tính được dùng giữa các giống trong cùng một loài trong khi lai xa dùng để lai giữa các loài khác nhau.
- Các phương pháp tạo giống khác như đa bội hoá và tạo dòng thuần có mục đích riêng và thường không liên quan đến việc kết hợp đặc tính từ hai giống khác nhau.
- Hiểu rõ ưu và nhược điểm của mỗi giống ban đầu sẽ giúp hiểu lý do tại sao phương pháp lai hữu tính lại được sử dụng để tạo giống mới.