Đề bài
Đọc ngữ liệu sau và thực hiện Đề 1A, Đề 1B.
NHỮNG BÀI CA
(Lê Thị Mây)
Những cô gái ngủ trong rừng trẻ lắm Trên đồi cao vượt tuyến dọc Trường Sơn Trong giá rét cờ lau như gió thắm
Bao nhà thơ đã cất bước đi tìm
Những mặt suối làm gương ngày họ ngắm
Để tin mình còn rất trẻ và xinh
Họ ngủ say như cố tình dậy muộn
Để lắng nghe sương ướt đẫm quanh mình
Nơi cành đêm cọ vào nhau rơi xuống
Hãy lắng nghe suối róc rách tâm tình
Quanh tảng đá vững dương lên rất muộn
Nơi họ ngồi ngắn mình đẹp và xinh
Họ ngủ say đất ấm chè lên mặt
Giục nhà th phải cất bước đi tìm
Sức mạnh của bài ca thời họ hát.
(Lê Thị Mây, Ánh sáng đời cây.NXB Hội Nhà văn, 2007)
Câu 1.Nhận xét: khổ thơ sau tuân thủ luật bằng trắc của thơ 8 chữ. Đúng hay Sai?
Họ ngủ say đất âm che lên mặt
Giục nhà thơ phải cất bước đi tìm
Sức mạnh của bài ca thời họ hát.
Lời giải chi tiết
Trước tiên, chúng ta cần hiểu "luật bằng trắc" trong thơ 8 chữ. Thơ 8 chữ trong tiếng Việt thường tuân theo quy luật bằng - trắc tương ứng với các chữ cái trong câu thơ. Quy luật này giúp tạo nên âm điệu nhịp nhàng cho câu thơ.
Để xác định khổ thơ có tuân thủ luật bằng trắc hay không, ta cần phân tích cụ thể từng câu thơ. Mỗi chữ trong câu thơ được ký hiệu là “B” (bằng) hoặc “T” (trắc) tùy theo thanh của nó. Thanh bằng gồm có thanh ngang và thanh huyền; còn thanh trắc gồm thanh hỏi, ngã, sắc, nặng.
Họ ngủ say đất ấm che lên mặt
Phân tích: "Họ" (B), "ngủ" (T), "say" (T), "đất" (T), "ấm" (T), "che" (B), "lên" (B), "mặt" (T).
Câu này có 2 thanh bằng (chiếm 1/4 số tiếng), không giống kiểu luật phổ biến có 4 thanh bằng.
Giục nhà thơ phải cất bước đi tìm
Phân tích: "Giục" (T), "nhà" (B), "thơ" (B), "phải" (T), "cất" (T), "bước" (T), "đi" (B), "tìm"(T).
Câu này có 3 thanh bằng, gần giống hơn nhưng vẫn không rõ ràng theo kiểu 4-4 hay 2-6.
Sức mạnh của bài ca thời họ hát
Phân tích: "Sức" (T), "mạnh" (T), "của" (B), "bài" (B), "ca" (B), "thời" (B), "họ" (B), "hát" (T).
Câu này cũng có 4 thanh bằng nhưng đặt không đồng đều về vị trí.
Nhận xét: Dựa trên phân tích trên, khổ thơ không tuân thủ một cách nghiêm ngặt luật bằng trắc của thơ 8 chữ thông thường, làm câu trở nên lỏng lẻo về âm điệu.
Đáp án: B. Sai
Chú ý khi giải
Khi giải bài tập dạng này, cần chú ý đến các quy tắc bằng trắc cơ bản của thơ lục bát, thơ 8 chữ. Nên biết đâu là các thanh bằng, đâu là các thanh trắc, và phân tích cẩn thận từng câu thơ để đưa ra kết luận chính xác nhất. Tránh sai sót trong việc xếp loại thanh vì nó đóng vai trò quyết định trong việc tuân thủ luật thơ.