Đề bài
Từ sự thất bại của phong trào Cần Vương và khởi nghĩa nông dân Yên Thế em rút ra bài học gì cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay?
Phương pháp giải
- Gạch chân từ khóa trong câu hỏi “sự thất bại”, “phong trào Cần Vương và khởi nghĩa nông dân Yên Thế”, “rút ra bài học”, "công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay", để xác định đúng nội dung và yêu cầu của đề.
- Xác định nội dung kiến thức câu hỏi qua từ khóa thuộc bài Việt Nam từ thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX.
- Từ nội dung kiến thức bài học trên, chúng ta có thể rút ra những bài học kinh nghiệm từ sự thất bại của phong trào Cần Vương và khởi nghĩa nông dân Yên Thế trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.
Lời giải chi tiết
Bài học kinh nghiệm:
- Bài học về sức mạnh đoàn kết toàn dân:
+ Phong trào Cần Vương và khởi nghĩa Yên Thế dù có tinh thần yêu nước mạnh mẽ nhưng cuối cùng thất bại do thiếu sự đoàn kết, phối hợp giữa các lực lượng, các tầng lớp nhân dân.
+ Bài học: Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, cần phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng khối đại đoàn kết vững chắc trên nền tảng mục tiêu chung là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
- Bài học về đường lối đúng đắn:
+ Phong trào Cần Vương mang tính chất bảo thủ, không đáp ứng được yêu cầu của thời đại. Khởi nghĩa Yên Thế tuy có tính chất tự phát nhưng thiếu một đường lối chính trị rõ ràng, tiến bộ.
+ Bài học: Cần có đường lối chính trị đúng đắn, phù hợp với quy luật phát triển của lịch sử và nguyện vọng của nhân dân. Đường lối đó phải dựa trên cơ sở lý luận khoa học, đồng thời phải không ngừng đổi mới, sáng tạo để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
- Bài học về xây dựng lực lượng:
+ Lực lượng của phong trào Cần Vương và khởi nghĩa Yên Thế còn yếu, thiếu trang bị, tổ chức chưa chặt chẽ.
+ Bài học: Cần xây dựng lực lượng quốc phòng vững mạnh, hiện đại, có sức chiến đấu cao. Đồng thời, phải xây dựng lực lượng an ninh nhân dân vững mạnh, làm nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.
- Bài học về phát triển kinh tế - xã hội:
+ Sự lạc hậu về kinh tế - xã hội là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự thất bại của các phong trào yêu nước cuối thế kỷ XIX.
+ Bài học: Cần tập trung phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Chỉ khi kinh tế - xã hội phát triển, đất nước mới có đủ sức mạnh để bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền.
- Bài học về mở rộng quan hệ đối ngoại:
+ Phong trào Cần Vương và khởi nghĩa Yên Thế diễn ra trong bối cảnh Việt Nam bị cô lập về ngoại giao.
+ Bài học: Cần thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế. Chủ động hội nhập quốc tế, tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè quốc tế để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Tóm lại, từ sự thất bại của các phong trào yêu nước cuối thế kỷ XIX, chúng ta cần rút ra những bài học sâu sắc về sức mạnh đoàn kết, đường lối đúng đắn, xây dựng lực lượng, phát triển kinh tế - xã hội và mở rộng quan hệ đối ngoại để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam ngày càng giàu mạnh, phồn vinh.
Phong trào Cần vương và khởi nghĩa nông dân yên Thế
1. Phong trào Cần Vương (1885–1896)
- Hoàn cảnh: Sau khi kinh thành Huế thất thủ (1885), vua Hàm Nghi ra Chiếu Cần Vương, kêu gọi nhân dân đứng lên chống Pháp.
- Lực lượng tham gia: Chủ yếu là văn thân, sĩ phu yêu nước và quần chúng nhân dân khắp cả nước.
- Mục tiêu: “Phò vua, cứu nước”, giành lại độc lập dân tộc, đưa vua trở lại ngai vàng.
- Diễn biến:
+ Diễn ra sôi nổi ở Bắc Kì và Trung Kì.
+ Tiêu biểu: khởi nghĩa Hương Khê (Hà Tĩnh – Phan Đình Phùng lãnh đạo).
- Kết quả – Ý nghĩa:
+ Bị thực dân Pháp đàn áp, kết thúc năm 1896.
+ Là phong trào yêu nước tiêu biểu chống Pháp cuối thế kỉ XIX, thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ.
2. Khởi nghĩa nông dân Yên Thế (1884–1913)
- Hoàn cảnh: Nông dân bị áp bức bóc lột, mất đất, đời sống khó khăn. Thực dân Pháp mở rộng kiểm soát vùng Yên Thế (Bắc Giang), gây mâu thuẫn gay gắt.
- Lực lượng tham gia: Nông dân Yên Thế dưới sự lãnh đạo của Hoàng Hoa Thám (Đề Thám).
- Mục tiêu: Bảo vệ cuộc sống, đất đai, chống cướp bóc và đàn áp của thực dân Pháp.
- Diễn biến:
+ Diễn ra bền bỉ suốt 30 năm với nhiều giai đoạn.
+ Lúc đầu chống triều đình phong kiến, về sau chống Pháp quyết liệt.
+ 1909–1913 là giai đoạn ác liệt nhất. Năm 1913, Đề Thám bị ám hại, phong trào tan rã.
- Kết quả – Ý nghĩa: Dù thất bại, khởi nghĩa Yên Thế là biểu tượng của tinh thần kiên cường, tự chủ của nông dân Việt Nam.