Đề bài
Sáng mát trong như sáng năm xưa
Gió thổi mùa thu hương cốm mới
Tôi nhớ những ngày thu đã xa
Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội
Những phố dài xao xác hơi may
Người ra đi đầu không ngoảnh lại
Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.
Mùa thu nay khác rồi
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre phấp phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha!
Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm mát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa
Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về!
Ôi những cánh đồng quê chảy máu
Dây thép gai đâm nát trời chiều
Những đêm dài hành quân nung nấu
Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu.
Từ những năm đau thương chiến đấu
Đã ngời lên nét mặt quê hương
Từ gốc lúa bờ tre hồn hậu
Đã bật lên những tiếng căm hờn
Bát cơm chan đầy nước mắt
Bay còn giằng khỏi miệng ta
Thằng giặc Tây, thằng chúa đất
Đứa đè cổ, đứa lột da...
(Trích Đất nước - Nguyễn Đình Thi)
* Chú thích
- Nguyễn Đình Thi (1924 - 2003), sinh ra tại Thành phố Luông Pha Băng, nước Lào. Ông tham gia kháng chiến và giữ nhiều chức vụ quan trọng của Đảng. Nguyễn Đình Thi được xem là một nghệ sĩ đa tài, ông sáng tác nhạc, làm thơ, viết tiểu thuyết, kịch, tiểu luận phê bình. Ở lĩnh vực nào ông cũng có những đóng góp đáng trân trọng.
- Bài thơ được sáng tác trong một thời gian dài (1948 - 1955), tương đương với thời kì chống thực dân Pháp. Dù viết nhiều lần nhưng bài thơ vẫn là một chỉnh thể nghệ thuật và là một trong những bài thơ hay nhất của Nguyễn Đình Thi và văn học Việt Nam sau Cách mạng tháng Tám viết về đề tài đất nước.
Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Dấu hiệu nhận biết thể thơ?
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về đặc điểm thể thơ để xác định
Lời giải chi tiết
- Thể thơ: tự do
- Dấu hiệu: số tiếng trên mỗi dòng thơ không đồng đều
Xác định những tín hiệu của mùa thu Hà Nội trong khổ thơ đầu tiên?
Phương pháp giải
Căn cứ vào nội dung văn bản đọc để xác định tín hiệu thẩm mĩ
Lời giải chi tiết
- Những tín hiệu của mùa thu Hà Nội trong khổ thơ đầu tiên là:
+ Sáng mát trong
+ Hương cốm
+ Sáng chớm lạnh
+ Xao xác hơi may
+ Lá rơi đầy
Nêu tác dụng của biện pháp tu từ nói quá trong các câu thơ sau:
“Bát cơm chan đầy nước mắt
Bay còn giằng khỏi miệng ta”
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ nói quá
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ là: Nói quá “bát cơm chan đầy nước mắt”
- Tác dụng:
+ Khiến cho đoạn thơ hay, hấp dẫn hơn, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
+ Nhấn mạnh tội ác của kẻ thù, gây ra bao nỗi thống khổ cho nhân dân và đất nước. Từ đó bộc lộ sự xót xa, cảm thương của nhân vật trữ tình dành cho nhân dân, đất nước.
Thông điệp ý nghĩa mà em rút ra từ văn bản là gì? (Trình bày từ 3 - 5 dòng)
Phương pháp giải
Căn cứ vào nội dung văn bản đọc kết hợp với liên hệ bản thân để rút ra thông điệp phù hợp
Lời giải chi tiết
- Thông điệp ý nghĩa mà em rút ra được từ bài học trên là:
+ Yêu mến, trân trọng quê hương, đất nước
+ Quyết tâm bảo vệ, sẵn sàng hi sinh vì quê hương đất nước
…