Đề bài
ĐÔI BÀN CHÂN MẸ
Đôi bàn chân mẹ không hồng
Dáng thô, ngón toẽ(1), chai phồng nắng mưa
Một đời đi sớm về trưa
Kể bao nhiêu chuyện ngày xưa lặng thầm
Mùa đông mẹ lội xuống đầm
Gót chân nứt dưới bùn ngâm tê người
Môi trầu thâm tái nụ cười
Cái tôm cái tép có lời thảo thơm?
Trưa hè tãi thóc(2), lật rơm
Bàn chân sấp ngửa chạy cơn mưa rào
Ai làm giông gió ba đào(3)
Để cho bóng mẹ ngã nhào đổ xiêu
Quẩn quanh đồng ruộng sớm chiều
Mẹ không vượt núi băng đèo dặm xa
Oằn vai gánh phận đàn bà
Rạc(4) đôi chân mỏi lội qua bến đời
Mẹ giờ ở cõi xa xôi
Bàn chân nằm nghỉ giữa trời mây bay
Con về nhà cũ chiều nay
Thấy trong vườn mẹ vẫn đầy dấu chân.
(Nguyễn Văn Song, Tạp chí Văn nghệ Quân đội, ngày 27/01/2024)
Chú thích: (1) ngón chân xòe ra; (2) dàn mỏng thóc ra cho nhanh khô; (3) sóng to, thường dùng để ví cảnh ngộ gian truân; (4) rã rời.
Câu 1.Làm rõ hiệu quả nghệ thuật của biện pháp nói giảm nói tránh được sử dụng trong hai câu:
“Mẹ giờ ở cõi xa xôi,
Bàn chân nằm nghỉ giữa trời mây bay."
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về các biện pháp tu từ
Lời giải chi tiết
Biện pháp nói giảm nói tránh:
+ "Mẹ giờ ở cõi xa xôi": Câu thơ không nói trực tiếp rằng mẹ đã qua đời mà dùng từ "cõi xa xôi" nhằm giảm bớt nỗi đau buồn, tạo cảm giác nhẹ nhàng hơn khi nhắc đến sự mất mát.
+ "Bàn chân nằm nghỉ giữa trời mây bay": Bàn chân mẹ tượng trưng cho sự vất vả, lam lũ suốt cuộc đời. Cách nói "nằm nghỉ" ám chỉ sự yên nghỉ vĩnh viễn, nhẹ nhàng hơn từ "chết". "Trời mây bay" gợi lên hình ảnh nhẹ nhàng, thanh thản ở cõi vĩnh hằng. Câu thơ không chỉ gợi lên nỗi nhớ thương mà còn diễn tả lòng biết ơn và kính trọng của con đối với mẹ.