Đề bài
(Tóm tắt phần lược bỏ: Vào một chiều hè, “tôi” và bé Vin rủ nhau bẫy cò để bắt cò về chơi. “Tôi” đã làm một cái bẫy đặt ở cánh đồng. Khi chúng tôi định tháo bẫy vì không bắt được con cò nào thì có hai mẹ con nhà Cò Bợ sà xuống. Cò Bợ con đã lao về phía con cá mồi trong bẫy).
(…) Chiếc cần tre bật nhẹ cùng tiếng reo của tôi và bé Vin:
- Sập bẫy rồi!
Tôi nắm tay bé Vin chạy thục mạng về phía con vật đang vỗ cánh bành bạch. Cả đàn cò trắng bay vùng lên, kêu náo loạn. Cò Bợ mẹ bay thấp hơn, đau đớn gào to: “Cứu con tôi với! …”. Trong khi đó Cò Bợ con bị sợi cước thít vào cổ giẫy giụa tuyệt vọng. Thấy chúng tôi, nó vùng bay lên và ngay lập tức lại rơi bịch xuống, toàn thân bê bết bùn. Nhìn cảnh đó, bé Vin bỗng tái mặt, đầu gối díu vào nhau. Tôi đành vào tháo bẫy một mình. Tiếng con cò mẹ càng gào thảm thiết. Cò Bợ con chừng đã mệt, hai cánh áp xuống đất, mắt lóe lên như hai giọt nước, sợ run cầm cập. Đến lượt chân tôi khuỵu xuống. Tôi thấy rõ tiếng van xin của Bợ con: “Tôi van cậu! Cậu cũng là trẻ con, cũng có lúc dại dột. Tôi xin cậu”. Chắc nó đang nghĩ đến mẹ nó. Đêm nay mẹ nó sẽ khóc hết nước mắt. Rồi chỉ vài hôm nữa thế nào cũng thấy xác một con Cò Bợ mẹ chết ủ rũ vì mất con. Tôi không kịp nghĩ gì cả, ngồi thụp xuống, gỡ nút thòng lọng rồi ôm con vật tung bổng lên trời. Thoạt đầu Bợ con loạng quạng bay như diều đứt dây. Lát sau nó lấy lại được tư thế và hai mẹ con nó dìu nhau bay về phía làng.
Cả tôi và bé Vin đều ngửa cổ nhìn theo cho đến khi đàn cò chỉ còn lại như những chấm đen in lên hoàng hôn đỏ rực.
Bé Vin, mặt vẫn tái mét, im lặng bước theo tôi. Bỗng nó ngồi thụp xuống, khóc òa lên. Tôi phải dỗ nó:
- Vin giận anh à?
Nó nói trong tiếng nức nở:
- Con cò…sẽ gẫy cổ mất…Thế nào mẹ nó cũng đánh nó vì tội dại dột…Hấc! Hấc…
Tôi phải cam đoan với bé Vin con cò chỉ hơi đau, nó mới chịu nín. Nó bám tay áo tôi, vừa đi vừa quệt nước mắt.
Từ hôm sau, cứ chiều đến chúng tôi tìm một bãi cỏ nằm chờ từng đàn chim trở về. Thỉnh thoảng bé Vin lại đứng ngẩn người, lo lắng nhìn hút theo một con chim lạc bầy, vừa chấp chới bay vừa kêu thảm thiết.
(Trích truyện ngăn Bẩy cò, Tạ Duy Anh, Báo Văn học & Tuổi trẻ, số tháng 5 (382+383), NXB Giáo dục Việt Nam, 2017, tr.87)
*Chú thích: Tạ Duy Anh sinh năm 1959, quê Hà Nội, là cây bút trẻ trong thời kì đổi mới. Hiện ông là biên tập viên tại Nhà xuất bản Hội Nhà văn. Tạ Duy Anh trở thành hội viên Hội nhà văn Việt Nam từ năm 1993.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1.Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích nhân vật bé Vin trong đoạn trích ở phần đọc hiểu.
Lời giải chi tiết
Trong đoạn trích từ truyện ngắn Bẩy cò của Tạ Duy Anh, nhân vật bé Vin hiện lên với sự hồn nhiên, trong sáng và có lòng nhân hậu. Bé Vin cùng "tôi" tham gia vào trò bẫy cò, nhưng khi chứng kiến cảnh Cò Bợ con vùng vẫy trong tuyệt vọng, bé thể hiện rõ sự đồng cảm và xót xa cho số phận loài vật. Sự đau đớn và tuyệt vọng của Cò Bợ mẹ lẫn bè bọt bùn trên người Cò Bợ con khiến bé Vin trở nên tái mét, đầu gối díu vào nhau. Bé Vin dường như cảm thấy xấu hổ và tội lỗi cho hành động của mình. Những giọt nước mắt tuôn rơi ra từ sự thương cảm thật sự, điều đó không chỉ thể hiện tình thương yêu đối với động vật mà còn cho thấy bé có một tâm hồn nhạy cảm, biết suy ngẫm và đồng cảm với nỗi đau của người khác. Ngay cả sau khi con cò được thả, bé vẫn không ngừng lo lắng về chuyện "con cò sẽ gãy cổ" và bị mẹ đánh. Trong khoảng khắc đau đáu đó, Vin còn thể hiện lòng vị tha và sự đồng cảm sâu sắc, điều mà không phải đứa trẻ nào cũng có thể biểu hiện rõ ràng. Bé Vin học cách nhận thức và nghĩ về hậu quả, sống trách nhiệm hơn từ những trải nghiệm trong cuộc sống, đồng thời, tình yêu thương và sự bao dung trong lòng bé lại một lần nữa được thử thách và củng cố.
Chú ý khi giải
Khi phân tích nhân vật bé Vin, học sinh cần chú ý đến các đặc điểm sau:
- Nhấn mạnh sự hồn nhiên, trong sáng của tâm hồn trẻ thơ.
- Chú ý đến hành động, cảm xúc của bé Vin trong tình huống bắt cò, đặc biệt là cảm giác xót xa, đồng cảm với nỗi đau của loài vật.
- Phân tích cách bé Vin thay đổi suy nghĩ, từ trò chơi vô tư đến nhận thức mới về lòng nhân hậu và trách nhiệm trước lỗi lầm của mình.
- Nêu ra bối cảnh và các biểu hiện tâm trạng của bé Vin, từ đó rút ra ý nghĩa và bài học mà tác giả muốn truyền tải.