Cuộc khởi nghĩa Yên Thế và các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần vương có một số điểm khác nhau cơ bản như sau:

1. Mục tiêu và động lực khởi nghĩa:
• Khởi nghĩa Yên Thế: Mục đích chủ yếu là bảo vệ quyền lợi của người dân địa phương, chống lại sự xâm lấn và đàn áp của thực dân Pháp và các tầng lớp địa chủ phong kiến. Đây là cuộc khởi nghĩa mang tính tự phát và không dưới danh nghĩa một phong trào nào.
• Khởi nghĩa trong phong trào Cần vương: Mục đích là quay lại xây dựng chế độ quân chủ, bảo vệ vua Hàm Nghi và triều đình nhà Nguyễn, mang màu sắc khôi phục nền phong kiến dưới chiêu bài Cần vương đã được nhà vua chiếu dụ kêu gọi.
2. Lãnh đạo:
• Khởi nghĩa Yên Thế: Do nông dân và một số lãnh đạo là nông dân dũng cảm và có uy tín như Đề Thám lãnh đạo.
• Khởi nghĩa trong phong trào Cần vương: Chủ yếu được các sĩ phu yêu nước và quan lại trung thành với triều đình nhà Nguyễn lãnh đạo như Phan Đình Phùng, Nguyễn Thiện Thuật.
3. Phân bố địa bàn:
• Khởi nghĩa Yên Thế: Diễn ra chủ yếu ở vùng Yên Thế, tỉnh Bắc Giang.
• Khởi nghĩa trong phong trào Cần vương: Diễn ra rộng khắp trên nhiều tỉnh thành của miền Bắc và miền Trung Việt Nam.
4. Thời gian tồn tại:
• Khởi nghĩa Yên Thế: Kéo dài từ năm 1884 đến 1913, gần 30 năm.
• Khởi nghĩa trong phong trào Cần vương: Diễn ra chủ yếu trong khoảng thời gian từ năm 1885 đến 1896, khoảng 11 năm.

Bài viết trên đã rõ ràng giúp chúng ta nhận ra sự khác biệt giữa cuộc khởi nghĩa Yên Thế và các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần vương, từ đó thấy được sự đa dạng trong mục tiêu, thành phần lãnh đạo cũng như diễn biến của các cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp tại Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX.

• Hiểu rõ bối cảnh lịch sử, các phong trào khởi nghĩa diễn ra trong thời kỳ này để nhận diện điểm khác biệt dễ dàng hơn.
• Phân biệt rõ sự khác biệt về mục tiêu, thành phần lãnh đạo và địa bàn hoạt động giữa hai phong trào.
• Nhớ rằng khởi nghĩa Yên Thế mang tính tự phát và có sự tham gia đông đảo của nông dân, trong khi phong trào Cần vương có sự lãnh đạo của các sĩ phu và quan lại.
• Nắm bắt được thời gian tồn tại của các cuộc khởi nghĩa để thấy rõ sự kiên trì của người dân trong cuộc khởi nghĩa Yên Thế.