Đề bài
“Năm 1460, vua Lê Thánh Tông lên ngôi trong bối cảnh tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước đã từng bước ổn định. Tuy nhiên, bộ máy hành chính nhà nước bắt đầu bộc lộ một số hạn chế. Ở cấp trung ương, sự tập trung quyền lực chủ yếu trong tay các quan đại thần - những võ quan, công thần trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã ảnh hưởng đến tính tập quyền của nhà nước. Sau khi vua Lê Thái Tổ qua đời, các vị vua kế vị thường ít tuổi. Tình trạng quan lại lộng quyền, tham nhũng,... ngày càng trở nên phổ biến.
Ở địa phương, đất nước rộng lớn nhưng chỉ được chia thành 5 đạo (Đông, Tây, Nam, Bắc và Hải Tây) khiến cho quyền lực của những người đứng đầu mỗi đạo rất lớn, là mầm mống của xu hướng phân tán quyền lực.
Vì vậy, sau khi lên ngôi, vua Lê Thánh Tông đã từng bước tiến hành cải cách nhằm tăng cường quyền lực của hoàng đế và bộ máy nhà nước.”
(SGK Lịch sử 11, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, trang 64 – 65)
Lời giải chi tiết
Để giải quyết bài tập này, chúng ta cần phân tích các mệnh đề được đưa ra trong câu hỏi dựa trên thông tin từ tài liệu SGK Lịch sử 11.
- Phân tích mệnh đề 1: “Cuộc cải cách được tiến hành trong bối cảnh bộ máy nhà nước đã hoàn thiện và ổn định.”
Mệnh đề này sai. Theo nội dung SGK, vào thời điểm đó, mặc dù tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước dần ổn định nhưng bộ máy hành chính lại bộc lộ nhiều hạn chế cần cải cách, chưa hoàn thiện và chưa ổn định. - Phân tích mệnh đề 2: “Cuộc cải cách nhằm tăng cường quyền lực của hoàng đế, hạn chế quyền lực địa phương.”
Mệnh đề này đúng. Cuộc cải cách của vua Lê Thánh Tông đúng như mục đích là để tăng cường quyền lực cho hoàng đế và hạn chế quyền lực ở địa phương, nhằm xác lập một thể chế trung ương tập quyền vững chắc. - Phân tích mệnh đề 3: “Cuộc cải cách trên lĩnh vực hành chính nhằm tăng cường xu hướng phân tán quyền lực.”
Mệnh đề này sai. Trái lại, cuộc cải cách hành chính đã giảm thiểu xu hướng phân tán quyền lực bằng cách tăng sự tập trung quyền lực vào tay hoàng đế và chính quyền trung ương. - Phân tích mệnh đề 4: “Sau cải cách, bộ máy nhà nước chuyên chế trung ương tập quyền được xác lập hoàn chỉnh.”
Mệnh đề này đúng. Sau các cuộc cải cách, đặc biệt là ở thời kỳ vua Lê Thánh Tông, bộ máy nhà nước chuyên chế trung ương tập quyền đã được thiết lập một cách hoàn chỉnh và minh bạch hơn.
Chú ý khi giải
- Cần đọc kỹ tài liệu SGK và nắm rõ bối cảnh lịch sử để chính xác khi phân tích từng mệnh đề.
- Hiểu rõ mục đích cải cách của vua Lê Thánh Tông là để tăng cường quyền lực tập trung tại trung ương và hạn chế quyền lực ở địa phương nhằm đảm bảo cho bộ máy nhà nước hoạt động hiệu quả hơn.