Đề bài
Để quản lí nhân sự cho một công ty, người ta xây dựng một phần mềm với cơ sở dữ liệu quan hệ gồm 3 bảng có cấu trúc như sau:
CANBO (MaCB, Ten, NgaySinh, Luong, MaPh)
PHONG (MaPh, TenPh, DiaChi)
TRINHDOVANHOA (MaCB, TrinhDoHV, TrinhDoNN)
Trong đó, bảng CANBO lưu các thông tin về cán bộ (mã cán bộ, họ tên, ngày sinh, lương, mã phòng), bảng PHONG lưu thông tin về các phòng trong công ty (mã phòng, tên phòng, địa chỉ phòng), bảng TRINHDOVANHOA lưu thông tin về trình độ văn hoá của các cán bộ trong công ty (mã cán bộ, trình độ học vấn, trình độ ngoại ngữ).
Sau khi tìm hiểu dữ liệu của phần mềm, các bạn học sinh đã đưa ra các nhận xét sau đây: (Các phát biểu đúng hay sai?)
Phương pháp giải
Để giải quyết bài tập này, trước tiên học sinh cần hiểu rõ cách thức tổ chức và liên kết dữ liệu trong các bảng của cơ sở dữ liệu quan hệ. Các kiến thức sử dụng bao gồm:
- Mô hình dữ liệu quan hệ: Dữ liệu được lưu trữ trong các bảng, mỗi bảng bao gồm các hàng và cột.
- Khóa chính: Là thuộc tính hoặc tập hợp thuộc tính giúp xác định duy nhất một bản ghi trong bảng.
- Quy trình giao dịch dữ liệu: Các thao tác thêm, sửa, xóa dữ liệu trong bảng.
- Liên kết giữa các bảng: Sử dụng khóa chính và khóa ngoại để tìm kiếm thông tin liên bảng.
Dựa trên các kiến thức này, ta phân tích từng nhận xét để xác định tính đúng sai:
- Nhận xét về cấu trúc dữ liệu trong mô hình quan hệ.
- Nhận xét về khóa chính của bảng CANBO.
- Nhận xét về thao tác thêm dữ liệu khi cán bộ mới đến.
- Nhận xét về việc tìm kiếm tên phòng và địa chỉ phòng.
Lời giải chi tiết
A. Trong mô hình quan hệ, về mặt cấu trúc thì dữ liệu được thể hiện trong các hàng.
Đúng. Trong cơ sở dữ liệu quan hệ, mỗi hàng trong bảng (hay còn gọi là một bản ghi) chứa dữ liệu của một thực thể. Dữ liệu thực tế được lưu trữ tại các hàng đó.
B. MaPh là khoá chính của bảng CANBO.
Sai. Trong bảng CANBO, "MaCB" là mã cán bộ duy nhất để xác định bản ghi, do đó "MaCB" mới là khóa chính. "MaPh" chỉ là khóa ngoại dùng để liên kết với bảng PHONG.
C. Khi một cán bộ chuyển từ nơi khác đến, cần thực hiện thao tác thêm dữ liệu vào bảng CANBO và TRINHDOVANHOA.
Đúng. Khi có một cán bộ mới, chúng ta cần ghi lại thông tin của họ vào cả bảng CANBO (thông tin cá nhân) và bảng TRINHDOVANHOA (trình độ văn hóa), vì mỗi bảng có một phần thông tin riêng của cùng một cán bộ.
D. Để biết tên phòng và địa chỉ phòng của một cán bộ cần sử dụng bảng CANBO và bảng TRINHDOVANHOA.
Sai. Để tìm tên phòng và địa chỉ phòng của một cán bộ, cần sử dụng bảng CANBO và bảng PHONG, vì bảng PHONG mới chứa các thông tin này. Bảng TRINHDOVANHOA chứa thông tin về trình độ của cán bộ chứ không phải thông tin về phòng ban.
Chú ý khi giải
- Hiểu rõ khái niệm về khóa chính và khóa ngoại để định dạng mối quan hệ giữa các bảng.
- Phải xác định đúng bảng nào chứa thông tin cần thiết khi thực hiện truy vấn hoặc cập nhật dữ liệu.
- Khi thêm một bản ghi mới, cần ghi nhớ chèn đủ thông tin vào tất cả các bảng liên quan theo thiết kế cơ sở dữ liệu.