Đề bài
“Ở trong, quân vệ đông đúc thì năm phủ chia nhau nắm giữ, việc công bề bộn thì sáu bộ bàn nhau mà làm. Cấm binh coi giữ ba ty để làm vuốt nanh, tim óc. Sáu khoa để xét bác trăm ty, sáu tự để thừa hành mọi việc,... Bên ngoài thì mười ba thừa ty cùng tổng binh coi giữ địa phương,... tất cả đều liên quan với nhau, ràng buộc lẫn nhau".
(Trích SGK Lịch sử 11 ( Cánh diều ) trang 71)
Lời giải chi tiết
1. Đây là lời dụ thể hiện cải cách của Vua Lê Thánh Tông trong lĩnh vực chính trị, cụ thể là tổ chức bộ máy chính quyền. Vua Lê Thánh Tông đã đề ra và thực hiện nhiều cải cách quan trọng giúp củng cố và hoàn thiện cơ cấu tổ chức của Nhà nước phong kiến.
2. Các cơ quan trung ương được nhắc đến trong lời dụ gồm: sáu bộ (bộ Binh, Hộ, Lễ, Hình, Công, Lại), sáu khoa (giám sát việc thực hiện chính sách của các bộ), sáu tự (chịu trách nhiệm về các hoạt động chuyên ngành), nhưng không có “mười thừa ty”. “Mười thừa ty” ở đây là một lỗi diễn đạt, đúng ra là mười ba thừa ty, tức là cơ quan địa phương.
3. Tổng binh là một chức vụ quan lại được nhắc đến trong lời dụ của Lê Thánh Tông.
4. Mệnh đề này sai. Theo lời dụ của Lê Thánh Tông, tất cả các cơ quan, chức quan hoạt động không chỉ minh bạch, mà còn gắn kết, hỗ trợ lẫn nhau để đảm bảo sự thống nhất và chặt chẽ trong quản lý nhà nước, chứ không phải làm việc một cách độc lập hoặc bị tránh ràng buộc nhau.
Chú ý khi giải
- Đọc kĩ nội dung để hiểu đúng ý đồ cải cách của Vua Lê Thánh Tông, từ đó xác định đúng các mệnh đề đúng/sai.
- Lưu ý các thuật ngữ thường được sử dụng trong lịch sử để chỉ các cơ quan, chức vụ trong triều đình phong kiến như thừa ty, bộ, khoa, tự.
- Nhớ rằng trong lịch sử Việt Nam, các cải cách của Vua Lê Thánh Tông là một bước tiến rất quan trọng trong việc hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước.