Đề bài
“Phạm Tử Hư quê ở Cẩm Giàng, là một người tuấn sảng hào mại không ưa kiềm thúc. Theo học nhà xử sĩ Dương Trạm, Trạm thường răn Tử Hư về cái tính hay kiêu căng. Từ đấy chàng cố sức sửa đổi, trở nên người có đức tính tốt. Khi Dương Trạm chết, các học trò đều tản đi cả, duy Tử Hư làm lều ở mả để chầu chực, sau ba năm rồi mới trở về. Năm 40 tuổi, Tử Hư đi thi vẫn chưa đỗ; đời Trần, sang du học ở kinh, ngụ ở trong một nhà dân bên bờ hồ Tây.
Một buổi sáng, ở nhà trọ đi ra, trong áng sương mù thấy có một đám những tán vàng kiệu ngọc bay lên trên không; kế lại có một cỗ xe nạm hạt châu, kẻ theo hầu cũng rất chững chạc. Tử Hư khẽ dòm trộm xem thì người ngồi trong xe, chính thầy học mình là Dương Trạm. Chàng toan đến gần sụp lạy nhưng Trạm xua tay nói:
– Giữa đường không phải chỗ nói chuyện, tối mai nên đến đền Trấn Vũ cửa Bắc, thầy trò ta sẽ hàn huyên. Tử Hư bèn sắm rượu và thức nhắm, đúng hẹn mà đến. Thầy trò gặp nhau vui vẻ lắm, chàng nhân hỏi rằng:
– Thầy mới từ trần chưa bao lâu, thoắt đã trở nên hiển hách khác hẳn ngày trước, xin thầy cho biết rõ duyên do để con được vui mừng. Dương Trạm nói:
– Ta thuở sống không có một điều thiện nào đáng khen, chỉ có hay giữ điều tín thực đối với thầy bạn, quý trọng những tờ giấy có chữ, hễ thấy rơi vãi liền nhặt mà đốt đi. Đức Đế quân đây ngài khen là có bụng tốt tâu xin cho làm chức trực lại ở cửa Tử đồng. Hôm qua ta hầu lính giá ngài lên chầu Thiên cung, tình cờ lại gặp nhà ngươi, đó cũng là vì thầy trò mình có cái mối duyên…”
(Trích Chuyện Phạm Tử Hư lên chơi Thiên Tào, Truyền kì mạn lục, Nguyễn Dữ, NXB Trẻ, 2016, Tr.142)
Câu 1.Nêu hiệu quả nghệ thuật của chi tiết kì ảo được sử dụng trong đoạn trích.
Lời giải chi tiết
Trong đoạn trích "Chuyện Phạm Tử Hư lên chơi Thiên Tào" của Nguyễn Dữ, những kì ảo được sử dụng đã tạo nên hiệu quả nghệ thuật đặc sắc. Dưới đây là phân tích
1. Phân tích hiệu quả nghệ thuật của kì ảo
kì ảo trong đoạn trích gồm việc Dương Trạm hiện ra sau khi đã qua đời, và cảnh tượng "những tán vàng kiệu ngọc", "cỗ xe nạm hạt châu" xuất hiện trong sương mù buổi sáng. Những này mang lại một số hiệu quả nghệ thuật chính:
- Tạo nên không khí huyền bí: Việc Dương Trạm xuất hiện sau khi chết và được miêu tả ở một vị thế vinh hiển trên thiên đình, cùng với hình ảnh thần tiên ở cõi khác, làm cho câu chuyện trở nên huyền ảo, kích thích trí tưởng tượng của người đọc.
- Khẳng định giá trị nhân văn: kì ảo ở đây không chỉ tạo kịch tính mà còn để lại thông điệp sâu sắc về ý nghĩa của sự hiếu nghĩa, nhân đức và việc sống một cuộc đời đáng kính trọng. Dù khi còn sống không nổi bật, nhưng với đức tính "tín, thực đối" và "quý trọng những tờ giấy có chữ", Dương Trạm đã được vinh hiển nơi thiên đình. Điều này nhấn mạnh ý nghĩa của những giá trị tinh thần trong đời thực.
- Mở rộng không gian nghệ thuật: Từ không gian thực của trần thế, câu chuyện được mở rộng tới không gian kì ảo của thiên đình, khiến cho câu chuyện trở nên phong phú và đa diện hơn.
2. Kết luận
Như vậy, kì ảo đã giúp tạo ra sức hấp dẫn và chiều sâu cho câu chuyện "Phạm Tử Hư lên chơi Thiên Tào", đồng thời truyền tải những thông điệp ý nghĩa về đời sống và nhân cách con người.
Chú ý khi giải
- Khi phân tích kì ảo, cần tập trung vào tác dụng và ý nghĩa mà chúng mang lại cho câu chuyện và nhân vật chính.
- Chú ý mối liên hệ giữa yếu tố kì ảo với các giá trị nhân văn trong tác phẩm, từ đó rút ra các bài học có ý nghĩa cho cuộc sống.
- Khi trình bày, cần rõ ràng và lôgic để người đọc dễ theo dõi và nắm bắt nội dung chính.
- Luôn lưu ý kết hợp cả thực và kì ảo để thấy được sự tương quan và ý nghĩa sâu sắc mà tác giả muốn truyền tải.