Đọc đoạn tư liệu sau đây
“Tháng 3 năm 1248, nhà Trần lệnh các lộ đắp đê phòng lụt, gọi là đê quai vạc, từ đầu nguồn đến bờ biển, để ngăn nước lũ tràn ngập. Đặt chức Hà đê chánh phó sứ để quản đốc. Chỗ đắp thì đo xem mất bao nhiêu ruộng đất của dân, theo giá trả lại tiền. Đắp đê quai vạc là bắt đầu từ đó”.
(Ngô Sĩ Liên và các sử thần triều Hậu Lê, Đại Việt sử kí toàn thư, Tập 2, NXB Khoa học xã hội, HN, 1998, tr.21)
Lời giải chi tiết
Để xác định đúng hay sai của các mệnh đề, chúng ta cần phân tích nội dung từ đoạn tư liệu đã được trích dẫn và kiến thức lịch sử về vương triều nhà Trần.
Mệnh đề 1: "Đoạn tư liệu cung cấp thông tin về một số biện pháp của vương triều nhà Trần nhằm phát triển sản xuất nông nghiệp và thủ công nghiệp."
Lời giải: Đoạn tư liệu chỉ nói đến việc đắp đê để phòng lụt, không đề cập trực tiếp đến các biện pháp phát triển thủ công nghiệp. Đê quai vạc là biện pháp phát triển nông nghiệp, vì nó liên quan đến việc bảo vệ mùa màng khỏi lụt lội. Do đó, mệnh đề này không hoàn toàn chính xác bởi vì phần thông tin về thủ công nghiệp không được đề cập trong tư liệu.
Mệnh đề 2: "Điểm độc đáo của nhà Trần so với các triều đại phong kiến khác là đặc biệt quan tâm đến công tác đắp đê, trị thủy."
Lời giải: Vương triều nhà Trần có chú trọng việc trị thủy và đê điều như đã nêu trong đoạn tư liệu. Tuy nhiên, không thể khẳng định là nhà Trần độc đáo hoàn toàn về mặt này so với tất cả các triều đại khác nếu chỉ dựa vào đoạn này mà không có những tư liệu bổ sung khác. Mệnh đề này có phần đúng nhưng cần thêm tư liệu lịch sử để khẳng định một cách tuyệt đối.
Mệnh đề 3: "Hà đê chánh phó sứ dưới thời Trần là một cơ quan chuyên môn giúp nhà vua và triều đình quản lý việc đắp đê phòng lụt."
Lời giải: Trong tư liệu, có nhắc đến việc đặt chức Hà đê chánh phó sứ để quản đốc công tác đắp đê. Như vậy, mệnh đề này là đúng.
Mệnh đề 4: "Việc đắp đê quai vạc từ đầu nguồn đến tận bờ biển lần đầu tiên được tổ chức dưới vương triều nhà Trần."
Lời giải: Đoạn tư liệu cho biết "đắp đê quai vạc là bắt đầu từ đó", cho thấy đây có thể là lần đầu tiên công việc này được tiến hành có hệ thống dưới triều Trần. Mệnh đề này được xem là đúng.
Chú ý khi giải