Đề bài
(Tóm tắt phần lược bỏ: Vào một chiều hè, “tôi” và bé Vin rủ nhau bẫy cò để bắt cò về chơi. “Tôi” đã làm một cái bẫy đặt ở cánh đồng. Khi chúng tôi định tháo bẫy vì không bắt được con cò nào thì có hai mẹ con nhà Cò Bợ sà xuống. Cò Bợ con đã lao về phía con cá mồi trong bẫy).
(…) Chiếc cần tre bật nhẹ cùng tiếng reo của tôi và bé Vin:
- Sập bẫy rồi!
Tôi nắm tay bé Vin chạy thục mạng về phía con vật đang vỗ cánh bành bạch. Cả đàn cò trắng bay vùng lên, kêu náo loạn. Cò Bợ mẹ bay thấp hơn, đau đớn gào to: “Cứu con tôi với! …”. Trong khi đó Cò Bợ con bị sợi cước thít vào cổ giẫy giụa tuyệt vọng. Thấy chúng tôi, nó vùng bay lên và ngay lập tức lại rơi bịch xuống, toàn thân bê bết bùn. Nhìn cảnh đó, bé Vin bỗng tái mặt, đầu gối díu vào nhau. Tôi đành vào tháo bẫy một mình. Tiếng con cò mẹ càng gào thảm thiết. Cò Bợ con chừng đã mệt, hai cánh áp xuống đất, mắt lóe lên như hai giọt nước, sợ run cầm cập. Đến lượt chân tôi khuỵu xuống. Tôi thấy rõ tiếng van xin của Bợ con: “Tôi van cậu! Cậu cũng là trẻ con, cũng có lúc dại dột. Tôi xin cậu”. Chắc nó đang nghĩ đến mẹ nó. Đêm nay mẹ nó sẽ khóc hết nước mắt. Rồi chỉ vài hôm nữa thế nào cũng thấy xác một con Cò Bợ mẹ chết ủ rũ vì mất con. Tôi không kịp nghĩ gì cả, ngồi thụp xuống, gỡ nút thòng lọng rồi ôm con vật tung bổng lên trời. Thoạt đầu Bợ con loạng quạng bay như diều đứt dây. Lát sau nó lấy lại được tư thế và hai mẹ con nó dìu nhau bay về phía làng.
Cả tôi và bé Vin đều ngửa cổ nhìn theo cho đến khi đàn cò chỉ còn lại như những chấm đen in lên hoàng hôn đỏ rực.
Bé Vin, mặt vẫn tái mét, im lặng bước theo tôi. Bỗng nó ngồi thụp xuống, khóc òa lên. Tôi phải dỗ nó:
- Vin giận anh à?
Nó nói trong tiếng nức nở:
- Con cò…sẽ gẫy cổ mất…Thế nào mẹ nó cũng đánh nó vì tội dại dột…Hấc! Hấc…
Tôi phải cam đoan với bé Vin con cò chỉ hơi đau, nó mới chịu nín. Nó bám tay áo tôi, vừa đi vừa quệt nước mắt.
Từ hôm sau, cứ chiều đến chúng tôi tìm một bãi cỏ nằm chờ từng đàn chim trở về. Thỉnh thoảng bé Vin lại đứng ngẩn người, lo lắng nhìn hút theo một con chim lạc bầy, vừa chấp chới bay vừa kêu thảm thiết.
(Trích truyện ngăn Bẩy cò, Tạ Duy Anh, Báo Văn học & Tuổi trẻ, số tháng 5 (382+383), NXB Giáo dục Việt Nam, 2017, tr.87)
*Chú thích: Tạ Duy Anh sinh năm 1959, quê Hà Nội, là cây bút trẻ trong thời kì đổi mới. Hiện ông là biên tập viên tại Nhà xuất bản Hội Nhà văn. Tạ Duy Anh trở thành hội viên Hội nhà văn Việt Nam từ năm 1993.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1.Nêu nhận xét của em về nhân vật “tôi” qua câu văn: Tôi không kịp nghĩ gì cả, ngồi thụp xuống, gỡ nút thòng lọng rồi ôm con vật tung bổng lên trời.
Lời giải chi tiết
Nhân vật "tôi" trong đoạn văn thể hiện một tính cách giàu lòng trắc ẩn và nhân hậu. Qua câu "Tôi không kịp nghĩ gì cả, ngồi thụp xuống, gỡ nút thòng lọng rồi ôm con vật tung bổng lên trời", chúng ta có thể nhận thấy các điểm sau:
- Sự nhanh nhạy trong cảm xúc: "Tôi" không cần suy nghĩ nhiều, ngay lập tức nhạy cảm với tình cảnh của con cò, thể hiện qua hành động nhanh chóng gỡ bẫy. Điều này cho thấy "tôi" có trái tim nhạy cảm và biết đồng cảm với nỗi đau của người khác.
- Lòng trắc ẩn: Việc "tôi" giải thoát cho con cò không phải vì áp lực từ bên ngoài hay sự ép buộc nào, mà xuất phát từ lòng trắc ẩn, sự thương cảm dành cho hai mẹ con cò bợ.
- Ý thức bảo vệ sự sống: Hành động thả con cò bay đi thể hiện ý thức muốn bảo vệ sự sống và trả lại tự do cho thiên nhiên. "Tôi" thể hiện được sự tôn trọng đối với đời sống của sinh vật khác.
Tóm lại, "tôi" trong đoạn văn là hiện thân của lòng nhân ái và ý thức trách nhiệm đối với sự sống quanh mình, ngay cả khi đó là những sinh vật rất nhỏ bé.
Chú ý khi giải
Khi giải bài này, các em cần chú ý:
- Đọc kỹ câu trích: Hiểu được cảm xúc và hành động của nhân vật từ trong bối cảnh cụ thể, điều này giúp các em đánh giá chính xác và nhận xét đúng đắn hơn.
- Phân tích sâu: Đi vào phân tích các hành động của nhân vật để đánh giá tính cách và tâm lý của nhân vật một cách rõ ràng hơn.
- Liên hệ với bối cảnh chung: Luôn nhớ tới diễn biến chung của câu chuyện, giúp các em hiểu rõ hơn về tầm quan trọng và lý do của hành động của nhân vật.