Hình thức: bài văn

Dung lượng: khoảng 600 chữ

Dạng bài: nghị luận về vấn đề rút ra từ tác phẩm văn học

Vấn đề nghị luận: ý nghĩa của việc sống là chính mình

a. Đảm bảo bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận

Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng (khoảng 600 chữ) của bài văn.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận:

Ý nghĩa của việc con người sống là chính mình.

c. Viết được bài văn nghị luận bảo đảm các yêu cầu

Thí sinh lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Giải thích: “Sống là chính mình” là sống đúng, sống thật với cảm xúc, dám sống vì đam mê, khát khao, vì những lý tưởng đẹp đẽ ẩn sâu bên trong mỗi con người. Người sống là chính mình là người có niềm tin mạnh mẽ vào bản thân, học được cách trân trọng những giá trị tiềm tàng cũng như chấp nhận những khiếm khuyết của mình.

* Bàn luận:

- Bất cứ sự vật nào hiện hữu trên đời, dù là “con chim” hay “chiếc lá” thì “con chim phải hót, chiếc lá phải xanh”. “Muốn tươi mát hãy tự là dòng suối”, muốn có được trạng thái tươi tắn, mát lành thì hãy tự trở thành “dòng suối” của chính mình. “Hát về rừng đừng bắt chước tiếng chim”, đừng bắt chước, học đòi, làm theo một cách máy móc để trở thành bản sao của người khác. Với nghệ thuật ẩn dụ, mượn những sự vật tự nhiên “dòng suối”, “tiếng chim”, ý thơ của tác giả Hữu Thỉnh đã gửi tới người đọc thông điệp sâu sắc về cần phải sống là chính mình của mỗi con người. Mỗi người đều có giá trị riêng, cần được nâng niu, tôn trọng và thể hiện; không nên bắt chước người khác để đánh mất đi giá trị riêng, màu sắc riêng, cái tôi của chính mình.

- Mỗi người sống là mỗi cá thể riêng biệt, không ai giống ai, song cái đích hướng đến đều là mong cầu sự hoàn hảo, kiếm tìm thành công và hạnh phúc. Điều cần thiết nhất với mỗi người là được sống là chính mình. Con người biết hướng cái nhìn vào bên trong, chấp nhận con người thật của mình, lắng nghe tiếng nói từ bên trong bản thân, sẵn sàng thừa nhận những thiếu sót, không hoàn hảo. Điều này giúp mỗi người có thêm lòng dũng cảm, sự tự tin và tình yêu thương để phát huy điểm mạnh, khắc phục nhược điểm, rèn luyện bản lĩnh, ý chí, hướng về những điều tốt đẹp thay vì chỉ tập trung vào những khuyết điểm, khó khăn. Đó cũng là cách con người khẳng định sự tồn tại có ý nghĩa của mình trong cuộc đời.

- Sống là chính mình giúp con người tạo được vẻ đẹp, bản sắc riêng, nhận được sự tôn trọng và yêu thương của mọi người, xây dựng một thái độ sống đẹp, sống có ý nghĩa với cộng đồng. Nếu không biết sống là chính mình, con người khó thể có được cuộc sống trọn vẹn cũng như cảm nhận được vẻ đẹp, tình yêu thương với thế giới xung quanh.

(HS lựa chọn dẫn chứng tiêu biểu để chứng minh)

- Liên hệ, mở rộng vấn đề:

+ Trong thực tế ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật, công nghệ hiện đại, mạng xã hội, nảy sinh nhiều giá trị ảo khiến con người có nguy cơ đánh mất chính mình, sống gấp, sống thực dụng, thậm chí “bắt chước” người khác để được chú ý, được thể hiện. Vì thế, thông điệp sống là chính mình có ý nghĩa rất quan trọng nhưng không hề dễ dàng.

+ Mỗi con người cần có ý thức sống là chính mình nhưng không phải tự cao tự đại, tự mãn với bản thân. Thái độ là chính mình chỉ được đánh giá cao khi nó không chỉ hướng đến sự phát triển của riêng cá nhân mà còn gắn với lợi ích chung của tập thể.

+ Phê phán những con người đánh mất chính mình với lối sống hèn nhát, thụ động, sống giả tạo, hình thức, hay những cách sống đi ngược với chuẩn mực đạo đức của xã hội.

* Bài học nhận thức và hành động:

- Nhận thức: Trong bối cảnh xã hội ngày nay, tinh thần chủ động sống là chính mình càng trở nên quan trọng.

- Hành động: Cần bồi đắp, rèn luyện và phát triển các năng lực của bản thân để kiến tạo một cuộc sống có ý nghĩa cho chính mình, gia đình và xã hội.

d. Diễn đạt

Bảo đảm chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

đ. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

Khát vọng khẳng định giá trị cá nhân và tìm kiếm hạnh phúc là động lực sâu xa thúc đẩy con người không ngừng nỗ lực. Trên hành trình ấy, việc khám phá, trân trọng và sống đúng với bản sắc riêng, hay còn gọi là “sống là chính mình”, đóng vai trò then chốt. Thấu hiểu lẽ đó, nhà thơ Hữu Thỉnh đã gửi gắm một triết lý nhân sinh sâu sắc qua hai dòng thơ giản dị mà đầy sức gợi:

Muốn tươi mát hãy tự là dòng suối

Hát về rừng đừng bắt chước tiếng chim
Lời thơ như một lời nhắn nhủ nhẹ nhàng mà thấm thía về cách sống chân thật. “Sống là chính mình” không chỉ đơn thuần là tồn tại mà là sống đúng với những cảm xúc, đam mê, khát khao và lý tưởng tốt đẹp tiềm ẩn trong mỗi người. Đó là sự tự tin vào giá trị nội tại, là khả năng nhận diện và phát huy những tiềm năng, đồng thời chấp nhận những giới hạn của bản thân. Người sống là chính mình là người dám khác biệt, tự tin thể hiện cá tính riêng mà không cố gắng trở thành bản sao của bất kỳ ai.

Bằng phép ẩn dụ tinh tế, Hữu Thỉnh đã mượn hình ảnh “dòng suối” và “tiếng chim” để truyền tải một chân lý sâu sắc. Trong tự nhiên, mỗi sự vật đều mang một vẻ đẹp và chức năng riêng: dòng suối mang đến sự tươi mát, tiếng chim góp vào bản hòa ca của rừng. Để có được sự “tươi mát”, hãy tự tạo ra nguồn năng lượng và sức sống như dòng suối, đừng trông chờ vào sự tươi mát có sẵn. Tương tự, khi “hát về rừng”, hãy cất lên tiếng hát độc đáo của riêng mình, đừng cố gắng bắt chước tiếng chim khác để rồi đánh mất đi âm điệu, sắc thái riêng biệt. Với con người cũng vậy, mỗi cá nhân là một bản thể duy nhất với những giá trị, cá tính riêng biệt. Việc cố gắng sao chép, bắt chước người khác sẽ chỉ khiến chúng ta trở thành một phiên bản nhạt nhòa, đánh mất đi “màu sắc” độc đáo vốn có.

Thực tế chứng minh, mỗi người sinh ra là một cá thể độc đáo, không ai hoàn toàn giống ai. Dù mục đích cuối cùng có thể là kiếm tìm thành công và hạnh phúc, con đường và cách thức để đạt được điều đó lại vô cùng đa dạng. Điều quan trọng là mỗi người cần hướng cái nhìn vào nội tâm, dũng cảm đối diện và chấp nhận con người thật của mình. Lắng nghe tiếng nói từ trái tim, sẵn sàng thừa nhận những thiếu sót không hoàn hảo chính là bước khởi đầu để mỗi người thêm trân trọng bản thân, phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu và tự tin khẳng định giá trị riêng. Sống là chính mình chính là cách mỗi người tạo dựng một cuộc sống ý nghĩa và khẳng định sự tồn tại độc đáo của bản thân.

Khi một người sống đúng với bản chất, cá tính của mình, họ sẽ tạo ra một vẻ đẹp, một bản sắc riêng, thu hút sự tôn trọng và yêu mến từ những người xung quanh. Một thái độ sống chân thật, không giả tạo cũng góp phần xây dựng một cộng đồng đa dạng và phong phú. Ngược lại, việc đánh mất bản sắc cá nhân, cố gắng sống theo khuôn mẫu của người khác sẽ chỉ dẫn đến sự lạc lõng, thiếu tự tin và khó có được hạnh phúc trọn vẹn. Chúng ta có thể thấy nhiều tấm gương về những người thành công và hạnh phúc khi họ dám sống với đam mê, theo đuổi những giá trị mà họ tin tưởng, dù con đường ấy có thể đầy thử thách.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, với sự phát triển của công nghệ và mạng xã hội, con người càng dễ bị cuốn vào những giá trị ảo, những xu hướng nhất thời, dẫn đến nguy cơ đánh mất chính mình. Vì vậy, thông điệp “sống là chính mình” của Hữu Thỉnh càng trở nên актуально hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, sống là chính mình không đồng nghĩa với việc tự cao tự đại hay đi ngược lại các chuẩn mực đạo đức. Thái độ này chỉ thực sự đáng quý khi nó hướng đến sự phát triển toàn diện của cá nhân và đóng góp tích cực cho cộng đồng.

Tóm lại, hai dòng thơ của Hữu Thỉnh đã gợi mở một bài học sâu sắc về ý nghĩa của việc sống là chính mình. Mỗi người cần trân trọng và phát huy bản sắc riêng, tự tin bước đi trên con đường của chính mình để kiến tạo một cuộc sống ý nghĩa và hạnh phúc. Hãy tự tin là “dòng suối” độc đáo, cất lên tiếng “hát” riêng biệt giữa bản hòa ca của cuộc đời.