Khi chiếc lá xa cành
Lá không còn màu xanh
Mà sao em xa anh
Đời vẫn xanh rời rợi?
Có gì đâu em ơi
Tình yêu là sự sống
Anh đi xa bao núi
Tình em như khe suối
Lưu luyến và nhớ thương
Chảy theo anh khắp đường
Anh đi xa càng xa
Tình em như cỏ hoa
Âu yếm và thiết tha
Theo anh dài nương rẫy
Anh đi biệt tháng ngày
Tình em như sông dài…
(Gửi em dưới quê làng, Hồ Ngọc Sơn, https://toquoc.vn/mau-tinh-yeu-xanh-mai-2020012220072114.htm)
Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của bài thơ.
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về đặc điểm thể thơ
Lời giải chi tiết
Mỗi dòng thơ đều có năm chữ là cơ sở để xác định thể thơ tự thể thơ năm chữ của văn bản.
Xác định từ ngữ mang nghĩa ẩn dụ trong những câu thơ:
Khi chiếc lá xa cành
Lá không còn màu xanh
Mà sao em xa anh
Đời vẫn xanh rời rợi?
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về phép tu từ ẩn dụ
Lời giải chi tiết
Từ ngữ mang nghĩa ẩn dụ: Đời vẫn xanh rời rợi
Trình bày hiệu quả của việc sử dụng hình thức lời tâm sự của anh đối với em trong bài thơ.
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về đặc điểm hình thức nghệ thuật trong thơ để phân tích hiệu quả
Lời giải chi tiết
- Hiệu quả của việc sử dụng hình thức lời tâm sự của anh đối với em:
+ Tạo giọng điệu tâm tình, lưu luyến.
+ Thể hiện tình cảm đong đầy yêu thương của nhân vật trữ tình anh với em.
Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình em trong bài thơ.
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về nhân vật trữ tình trong thơ để nhận diện và phân tích mạch cảm xúc
Lời giải chi tiết
Sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình em:
- Em xa anh nhưng em không buồn đau mà luôn lạc quan, thuỷ chung trong tình yêu.
- Em vẫn thương nhớ anh khôn nguôi, chờ đợi ngày anh chiến thắng trở về đoàn tụ.
Từ tâm trạng của nhân vật trữ tình em trong bài thơ, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ những bài học về lẽ sống cho bản thân (trình bày khoảng 5-7 dòng).
Phương pháp giải
Căn cứ vào nội dung văn bản đọc để rút ra bài học ý nghĩa, phù hợp
Lời giải chi tiết
Từ tâm trạng của nhân vật trữ tình em trong bài thơ, học sinh bày tỏ suy nghĩ những bài học về lẽ sống cho bản thân. Có thể theo hướng:
- Tình yêu thuỷ chung trong cuộc sống:
+ Chung thủy là một yếu tố rất quan trọng trong mối quan hệ tình cảm, đặc biệt là trong tình yêu.
+ Trong một mối quan hệ tình yêu, lòng chung thủy là yếu tố quan trọng để xây dựng một mối quan hệ lâu dài và bền vững.
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình tượng nhân vật em được thể hiện qua bài thơ ở phần Đọc hiểu.
Phương pháp giải
Hình thức: đoạn văn
Dung lượng; khoảng 200 chữ
Dạng bài: nghị luận văn học
Vấn đề nghị luận: hình tượng nhân vật em
Lời giải chi tiết
a. Xác định được yêu cầu về hình thức và dung lượng đoạn văn
Đảm bảo yêu cầu về hình thức và dung lượng (200 chữ) của đoạn văn. Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, móc xích hoặc song hành.
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận
Phân tích hình tượng nhân vật em được thể hiện qua bài thơ ở phần Đọc hiểu.
c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu
Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp chặt chẽ lí lẽ và dẫn chứng trên cơ sở đảm bảo những nội dung sau:
- Bước chân trường chinh của anh gặp nhiều hiểm nguy gian khổ, nhưng có tình yêu của em mãnh liệt mà kín đáo, khiêm nhường, e ấp như khe suối luồn lách qua bao chân núi, dõi theo từng bước hành quân chinh chiến của anh.
- Em sẽ “theo anh cùng nương rẫy” và dẫu anh có “đi biệt tháng ngày”, tình em vẫn “như sông dài”.
- Tình yêu của em dành cho anh như mùa xuân đang về, sự sống tràn dâng lên trong từng chiếc lá mới, xanh rời rợi đầu cành.
- Em nguồn động viên và tưới mát tâm hồn anh trong những ngày chiến tranh khốc liệt. Em giúp anh vượt qua bao nỗi gian lao và cả những khắc nghiệt của chiến tranh để giữ trọn tình yêu đôi lứa.
d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:
Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận: hình tượng nhân vật em được thể hiện qua bài thơ.
- Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý
- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ các đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng.
e. Diễn đạt
- Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng việt, liên kết câu trong đoạn văn.
g. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.