Để xác định sơ đồ nào mô tả đúng về giai đoạn kéo dài mạch pôlynucleotide mới trên lạc chữ Y trong quá trình nhân đôi DNA ở sinh vật nhân sơ, ta cần nắm rõ đặc điểm của quá trình này:

1. Trong nhân đôi DNA, mạch khuôn 5' → 3' tổng hợp liên tục mạch mới theo chiều 5' → 3'. Đây là mạch dẫn đầu.

2. Mạch khuôn 3' → 5' sẽ tổng hợp gián đoạn, tạo ra các đoạn Okazaki cũng theo chiều 5' → 3'. Đây là mạch sau.

3. Tại mỗi chạc chữ Y, mạch dẫn đầu được tổng hợp liên tục và mạch sau được tổng hợp gián đoạn.

Quan sát vào các sơ đồ:

• Sơ đồ I mô tả mạch dẫn đầu tổng hợp liên tục theo chiều 5' → 3'.
• Sơ đồ II mô tả mạch sau với các đoạn Okazaki, nhưng chiều tổng hợp trên mạch sau không đúng vì tổng hợp phải theo chiều 5' → 3'.
• Sơ đồ III mô tả cả mạch dẫn đầu (liên tục) và mạch sau (gián đoạn) đúng theo chiều 5' → 3' tương ứng với chạc chữ Y.
• Sơ đồ IV mô tả sai trình tự tổng hợp trên mạch dẫn đầu và mạch sau.

Do đó, đáp án đúng là B. Sơ đồ III.

Khi giải bài tập về quá trình nhân đôi DNA:

• Cần nhớ rõ từng bước và chiều tổng hợp của mỗi mạch DNA.
• Chú ý đến phân biệt mạch dẫn đầu và mạch sau để tránh nhầm lẫn về chiều tổng hợp.
• Các đoạn Okazaki chỉ có trên mạch sau và tổng hợp theo chiều 5' → 3'.