Đề bài
Đọc đoạn tư liệu sau:
“Cách mạng tháng Tám... kết hợp tài tình đấu tranh chính trị và đấu tranh quân sự, một cuộc nổi dậy ở cả nông thôn và thành thị khắp Bắc, Trung, Nam mà đòn quyết định là các cuộc khởi nghĩa ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn và ở các thành phố quan trọng khác. Hành động mau lẹ của Đảng ta chuyển nhanh từ chiến tranh du kích cục bộ ở nông thôn sang phát động tuyệt đại đa số quần chúng nhất tề đứng lên cùng với lực lượng vũ trang tổ chức và ít ỏi lúc ban đầu, tiến hành tổng khởi nghĩa ở thành thị là một chủ trương vô cùng sáng suốt của Trung ương Đảng lúc bấy giờ trong việc nắm thời cơ”.
(Lê Duẩn, Tuyển tập, Tập 2, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2008, tr.786)
Lời giải chi tiết
Bài tập yêu cầu chúng ta phân tích đoạn tư liệu để xác định các mệnh đề nào là đúng hoặc sai. Dựa trên thông tin từ tư liệu và kiến thức lịch sử, chúng ta sẽ xem xét từng mệnh đề:
- Mệnh đề 1: "Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam mang đặc điểm độc đáo là có sự kết hợp giữa sử dụng lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang ba thứ quân."
- Đúng, vì Cách mạng tháng Tám thành công là nhờ sự kết hợp giữa các lực lượng chính trị (quần chúng nhân dân) và lực lượng vũ trang ba thứ quân (chủ lực, địa phương và dân quân tự vệ), như trong đoạn trích đã nêu: "kết hợp tài tình đấu tranh chính trị và đấu tranh quân sự". - Mệnh đề 2: "Tiến trình của cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam phát triển từ chiến tranh du kích cục bộ ở địa phương lên chiến tranh chính quy trên phạm vi cả nước."
- Sai, vì Cách mạng tháng Tám không phải là một cuộc chiến tranh chính quy mà là một cuộc khởi nghĩa giành chính quyền. Đoạn văn không đề cập đến việc phát triển lên thành chiến tranh chính quy. - Mệnh đề 3: "Trong Cách mạng tháng Tám, khởi nghĩa nổ ra đồng loạt ở các địa phương, thắng lợi ở mỗi địa phương có vai trò, vị trí như nhau."
- Sai, bởi vì một số địa phương có vai trò quan trọng hơn trong tiến trình cách mạng, như các cuộc khởi nghĩa ở Hà Nội, Huế, và Sài Gòn đã được xem là những đòn quyết định. Không phải tất cả các địa phương đều có vai trò như nhau. - Mệnh đề 4: "Nét đặc sắc về nghệ thuật chỉ đạo khởi nghĩa của Đảng là tận dụng thời cơ để đẩy lùi nguy cơ; kết hợp sức mạnh các lực lượng dân tộc và giành chính quyền trên cả hai địa bàn chiến lược."
- Đúng, vì đây là một trong những nét đặc sắc trong chỉ đạo của Đảng, cảm nhận rõ trong đoạn trích "tận dụng thời cơ... phát động tuyệt đại đa số quần chúng... tiến hành tổng khởi nghĩa..."
Chú ý khi giải
Một số bài tập liên quan đến đoạn trích lịch sử:
- Cần đọc kỹ đoạn trích và các tài liệu liên quan để hiểu rõ bối cảnh lịch sử và nội dung của đoạn văn.
- Chú ý đến các cụm từ hoặc khái niệm quan trọng như "đấu tranh chính trị và quân sự", "chuyển nhanh từ chiến tranh du kích cục bộ", "phát động tuyệt đại đa số quần chúng" vì chúng thể hiện đặc điểm cốt lõi của sự kiện lịch sử.
- So sánh thông tin từ tài liệu với kiến thức lịch sử chung đã học để đạt kết quả phân tích chính xác nhất.