Đề bài
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích một nét nghệ thuật đặc sắc trong truyện ngắn sau:
MÂM CƠM CỦA MÁ
Hừng đông, gà chưa kịp gáy, tui đã thấy má ngồi dậy trong mùng, búi tóc củ tỏi đã lấm tấm hoa râm. Má bước ra nhà sau, đưa tay thắp cái bóng đèn cà na1 sáng lên ấm áp, lấy cái túi đệm đang mắc trên cây đinh bên hông gạc-măng-rê2 xuống, xỏ đôi guốc cây, mặc thêm cái áo len, đi ra cổng. Má đi chợ sớm đó! Sáng nào cũng vậy, má đi từ chạng vạng để mua được thịt, cá tươi ngon đầu ngày.
Trời chưa ửng đỏ, con đường cặp mé kinh còn lờ mờ. Nước dưới kinh ánh lên màu xanh sẫm của trời đêm, lâu lâu, có con cá đớp cái chủm, làm lăn tăn lan ra những vòng tròn đồng tâm, đập vô 2 bên bờ đầy những cái rễ bần chổng ngược. Má đi lúp xúp3, nhấp nhô. Bóng hình người đàn bà mập mạp, lùn lùn mờ dần rồi biến mất sau làn khói ai đun ấm nước sớm châm trà sau bờ dậu.
Mặt trời lên tới sào phơi đồ là tui lại thấy má trở về, giỏ đồ đầy nhóc. Nào cá rô đồng, nào bó rau nhút, nào miếng ba rọi, bịch cốm dẹp mà tui thích ăn nữa. Má vô bếp, đổ đồ ra rồi bắt đầu sơ chế. Má tui kỹ dữ lắm! Từng thứ một, rửa thiệt sạch mới thôi. Rau thì má ngâm nước muối, cá thì má rửa bằng phèn chua cho hết nhớt. Thịt thì má lấy dao cạo hết lông tơ, trụng nước sôi cho săn lại.[...]
Bếp là “thánh đường” của má. Ai bước vô làm xáo trộn là coi như “tới số”. Từng cái nồi, cái chảo treo trên vách sạch trơn từ nhỏ tới lớn. Từng chồng chén kiểu, dĩa hình tiên nữ dâng đào, tô hình cá chép, má để dành mới tinh từ hồi mới về làm dâu. Mấy chục đũa tre má lau sạch. Rổ gia vị luôn đầy ắp, từ tiêu đen tới tiêu sọ, tỏi trắng tới tỏi tím, từ nước tương tới nước mắm nhỉ. Chai lọ thẳng hàng, từ thấp tới cao. Thấy má kỹ vậy chứ má hiền khô à! Chưa la mắng ai bao giờ.
Anh em tui đánh răng ở sàn nước, chưa ráo nước trên mặt là đã nghe tiếng má từ nhà trước vọng vô hè:
- Ra ăn cơm nè, má dọn cơm xong rồi!
Tụi tui đi ra, từng đứa ngồi vô bàn, theo đúng thứ tự của thói quen. Tui ngồi kế nồi cơm, thằng ba ngồi bên cạnh tui, còn thằng út ngồi kế má. Mọi người quây quần xung quanh cái bàn tròn phủ mặt bàn bằng tấm nylon in bông đủ màu sắc. Đang như không, chuẩn bị ăn, thằng út buột miệng hỏi cái câu ngớ ngẩn:
- Ủa má, nhà có 4 người à, dư cái chén nè!
Tui giật mình im re, nhìn qua thằng ba, nó cũng cứng họng im re. Má sững người, nhìn bộ chén đũa dư nằm giữa trung tâm cái bàn. Má nhìn lâu lắm, xong má dời mắt qua bàn thờ của tía (ba) bên phải vách lá. Hình tía buồn thiu trên đó. Má nói bằng cái giọng nghẹn ngào, nhỏ xíu:
- Ừa, má quên mất tiêu, tía bây mất lâu rồi, còn đâu!./.
(Dẫn theo Khang, Tác giả - tác phẩm, báo Long An, số ra ngày 9/9/2023, )
2 gạc-măng-rê: cách người Việt phát âm từ tiếng Pháp garde manger, nghĩa là cái tù ở nhà bếp. Cái gạc-măng-rê còn được gọi bằng một cái tên thân thuộc hơn, là cái chạn.
3 lúp xúp: (dáng đi, chạy) mau và với những bước ngắn.
Phương pháp giải
- Hình thức: đoạn văn
- Dung lượng: khoảng 200 chữ
- Dạng bài: nghị luận văn học
- Vấn đề nghị luận: đặc sắc nghệ thuật trong truyện "Mâm cơm của má"
Lời giải chi tiết
I. Mở đoạn (Giới thiệu):
- Giới thiệu truyện ngắn "Mâm cơm của má" của Khang.
- Nêu ấn tượng ban đầu của em về tác phẩm và nghệ thuật của tác phẩm.
II. Thân đoạn (Phân tích nét nghệ thuật đặc sắc):
Lựa chọn 1: Phân tích nghệ thuật miêu tả hình ảnh người mẹ qua hành động và không gian bếp:
- Hành động:
+ Phân tích các hành động của má từ sáng sớm (dậy sớm, thắp đèn, đi chợ, lựa chọn thực phẩm kỹ lưỡng, sơ chế cẩn thận).
+ Chỉ ra ý nghĩa của những hành động này: sự tần tảo, chu đáo, tình yêu thương và trách nhiệm vô bờ bến của má dành cho gia đình.
+ Dẫn chứng cụ thể các câu văn miêu tả hành động (ví dụ: "Má bước ra nhà sau...", "Má đi lúp xúp...", "Từng thứ một, rửa thiệt sạch mới thôi...").
- Không gian bếp:
+ Miêu tả không gian bếp được ví như "thánh đường" của má.
+ Phân tích ý nghĩa của cách miêu tả này: bếp là nơi má thể hiện tình yêu thương, sự chăm sóc, là trung tâm của gia đình.
+ Chỉ ra các miêu tả sự tỉ mỉ, gọn gàng trong căn bếp (ví dụ: "Từng cái nồi, cái chảo treo trên vách sạch trơn...", "Từng chồng chén kiểu...", "Rổ gia vị luôn đầy ắp...").
+ Liên hệ giữa không gian bếp ngăn nắp và tính cách kỹ lưỡng, đảm đang của má.
- Cảm nhận: Nêu cảm nhận của em về hình ảnh người mẹ hiện lên qua những hành động và không gian bếp được miêu tả.
III. Kết đoạn (Đánh giá):
- Khẳng định lại nét nghệ thuật đặc sắc đã phân tích là một yếu tố quan trọng tạo nên thành công của đoạn trích.
- Khái quát giá trị thẩm mỹ và ý nghĩa nhân văn mà nét nghệ thuật này mang lại cho người đọc.
Lời giải chi tiết
Trong truyện ngắn "Mâm cơm của má", Khang đã khắc họa một cách chân thực và xúc động hình ảnh người mẹ tần tảo, giàu tình yêu thương qua những đời thường và giản dị. Một trong những nét nghệ thuật đặc sắc làm nên thành công của đoạn trích chính là cách tác giả miêu tả hình ảnh người mẹ thông qua những hành động tỉ mỉ trong không gian bếp quen thuộc. Ngay từ những dòng đầu tiên, hình ảnh má hiện lên với sự tất bật, đảm đang khi gà chưa gáy đã thức dậy, cẩn thận chuẩn bị cho buổi chợ sớm. Những động tác "thắp cái bóng đèn cà na sáng lên ấm áp", "xỏ đôi guốc cây", "đi ra cổng" không chỉ cho thấy sự chịu khó mà còn gợi lên một không gian gia đình ấm áp, nơi má luôn là người thắp lên ngọn lửa yêu thương. Không gian bếp được tác giả ví như "thánh đường" của má càng khẳng định vai trò trung tâm của người mẹ trong việc vun vén tổ ấm. Sự sạch sẽ, gọn gàng đến từng nhỏ như "từng cái nồi, cái chảo treo trên vách sạch trơn", "từng chồng chén kiểu" cho thấy sự kỹ lưỡng, cẩn thận trong từng việc làm của má. Hành động rửa rau, sơ chế cá, thịt không chỉ đơn thuần là công việc bếp núc mà còn thể hiện sự quan tâm, lo lắng cho sức khỏe của các con. Qua những hành động và không gian ấy, hình ảnh người mẹ hiện lên thật gần gũi, thân thương, là trụ cột vững chắc của gia đình, âm thầm gánh vác mọi khó khăn để mang đến những bữa cơm ngon và ấm áp cho các con. Nét nghệ thuật miêu tả này đã góp phần sâu sắc thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng và sự tần tảo đáng quý của người mẹ Việt Nam.