Đề bài
Đọc đoạn tư liệu sau đây:
“Trật tự thế giới này được hình thành như thế nào, còn tùy thuộc ở nhiều nhân tố: Sự phát triển về thực lực kinh tế, chính trị, quân sự của các cường quốc Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Nhật Bản, Đức trong cuộc chạy đua về sức mạnh quốc gia tổng hợp…; Sự lớn mạnh của lực lượng cách mạng thế giới (sự thành bại của công cuộc cải cách, đổi mới ở các nước xã hội chủ nghĩa);…Sự phát triển của cách mạng khoa học-kĩ thuật sẽ còn tiếp tục tạo ra những “đột phá” và biến chuyển trên cục diện thế giới”.
(Nguyễn Anh Thái (Chủ biên), Lịch sử thế giới hiện đại, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2021, tr.424)
Lời giải chi tiết
Để giải quyết câu hỏi trên, chúng ta cần phân tích từng mệnh đề được đưa ra và đối chiếu với kiến thức lịch sử về giai đoạn sau Chiến tranh thế giới thứ hai và kết thúc Chiến tranh lạnh:
- Mệnh đề 1: “Trật tự thế giới” được nhắc đến trong đoạn tư liệu trên là trật tự thế giới “hai cực Ianta” được hình thành sau Chiến tranh thế giới thứ hai.
- Phân tích: Trật tự thế giới "hai cực Ianta" thực sự được hình thành sau Chiến tranh thế giới thứ hai với sự đối đầu giữa hai siêu cường là Mỹ và Liên Xô.
- Kết luận: Mệnh đề này đúng.
- Mệnh đề 2: Một trong những nhân tố tác động đến sự hình thành trật tự thế giới mới sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc là sự vươn lên mạnh mẽ của các nước Á, Phi, Mĩ-latinh.
- Phân tích: Sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc, các nước Á, Phi, Mĩ-latinh đã có những bước phát triển đáng kể và dần thể hiện vai trò của mình trong chính trị và kinh tế quốc tế.
- Kết luận: Mệnh đề này đúng.
- Mệnh đề 3: Nhân tố đóng vai trò quyết định đến sự hình thành trật tự thế giới mới sau Chiến tranh lạnh là cuộc chạy đua sức mạnh tổng hợp, nhưng sức mạnh kinh tế là trụ cột.
- Phân tích: Sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc, sức mạnh kinh tế đã trở thành yếu tố quyết định trong việc xác lập trật tự thế giới mới, khi nhiều quốc gia trở nên phụ thuộc vào nền kinh tế toàn cầu hơn là quân sự.
- Kết luận: Mệnh đề này đúng.
- Mệnh đề 4: Một trong những đặc điểm nổi bật của trật tự thế giới mới được thiết lập sau Chiến tranh lạnh là thế giới bị chia thành hai hệ thống xã hội đối lập.
- Phân tích: Sau Chiến tranh lạnh, trật tự hai cực đã không còn, thay vào đó là sự hình thành một thế giới đa cực với sự tham gia của nhiều trung tâm quyền lực.
- Kết luận: Mệnh đề này sai.
Chú ý khi giải
- Hãy chắc chắn rằng bạn hiểu rõ khái niệm "trật tự thế giới" ở các giai đoạn khác nhau sau Chiến tranh thế giới thứ hai và sau Chiến tranh lạnh.
- Nhớ rằng sau Chiến tranh lạnh, thế giới không còn bị chia thành hai hệ thống xã hội đối lập mà trở thành một thế giới đa cực hơn.
- Hiểu rõ sự thay đổi từ chạy đua quân sự sang chạy đua kinh tế trên trường quốc tế để có cái nhìn chính xác về tác động đến trật tự thế giới.