Đề bài
Wabi sabi1 hiện diện trong cảm giác u sầu, nơi vẻ đẹp và bản chất thoáng qua của cuộc sống hội tụ. [...] Tôi nhớ sau một tuần thư giãn tại ngôi nhà gỗ bên bờ biển xanh lục bảo trên đảo Koh Tao, phía nam Thái Lan, tôi đi tàu buổi tối về đất liền để từ đó khởi hành đến Bangkok. Hình ảnh những con thuyền truyền thống trên lối vào cập cảng, những ngọn hải đăng sáng rực trong ánh hoàng hôn làm tôi say đắm. Tận mắt chứng kiến khung cảnh hạnh phúc, đẹp như trong tranh của các gia đình đang ăn tối trên boong thuyền, các thanh niên vác những bao tải hay những tấm lưới mới sửa và đám trẻ con thả mình trên mặt nước, tôi bị choáng ngợp bởi cảm giác lâng lâng xen lẫn một chút buồn. Sâu thẳm trong lòng, tôi biết mình sẽ không bao giờ trở lại nơi đó nữa, nơi có cái tên mà tôi thậm chí còn không nhớ được. Như thế có nghĩa là lúc tôi đang trải nghiệm một điều gì đó, cũng là thời điểm tôi đánh mất nó và đó là nguyên nhân khiến tôi u sầu.
[...] Mọi mất mát đều mang một lợi ích cố hữu: khiến ta trân trọng hơn những gì mình đang có. Khi ai đó vượt qua một cơn bạo bệnh, có lẽ sức lực của họ không còn như trước, nhưng họ biết trân trọng cuộc sống hơn. Đặc biệt nếu họ đã từng ở ngưỡng cửa tử thần, thì giờ đây họ biết giá trị của từng khoảnh khắc và đang vội vã tận hưởng từng khoảnh khắc ấy. [...] Đó là một trong những lợi ích của sự u sầu. Khi chúng ta có ý thức về bản chất nhất thời của vạn vật, chúng ta càng coi trọng chúng hơn. Đồng thời, nó mang đến cho ta cái nhìn sâu sắc hơn về thực tại. [...]
Trên thực tế, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí “Perspectives on Psychilogical Science"2 cho thấy rằng, những người quá hài lòng với cuộc sống của mình thường thiếu sự tự phê bình và mong muốn cải thiện bản thân. Đây là những nguyên nhân hạn chế cơ hội thành công của họ. Trong một cuộc khảo sát được thực hiện cho nghiên cứu này, những người đánh giá mức độ hạnh phúc của họ là 8/10 hóa ra thành công hơn những người đánh giá 9 (hạnh phúc) hay thậm chí 10 (cực kì hạnh phúc). Như vậy, mức độ hài lòng quá cao có thể làm lu mờ tầm nhìn thực tế và các công cụ tự trợ giúp có thể bị hạn gi do không được sử dụng thường xuyên. Nếu mọi thứ đã nằm ở mức độ tuyệt vời thì còn cần gì nỗ lực để cải thiện thêm nữa.
(Theo Nobuo Suzuki, Wabi Sabi, Chấp nhận những khiếm khuyết, sống cuộc đời an nhiên, Trịnh Dung dịch, NXB Văn học, 2021, tr. 72-76)
Chú thích:
[1] Wabi sabi: một triết lí sống của người Nhật Bản, một cách nhìn nhận cuộc sống và thế giới với nguyên tắc trung tâm là chấp nhận bản chất không hoàn hảo và tạm thời của vạn vật.
[2] Perspectives on Psychological Science: tạp chí khoa học hàng đầu trong lĩnh vực tâm lí học, được xuất bản bởi Hiệp hội Tâm lí học Hoa Kì (American Psychological Association, APA).
Câu 1.Phương án nào dưới đây nêu đúng nhất bài học được tác giả gửi đến người đọc?
Lời giải chi tiết
Để giải bài tập này, chúng ta cần phân tích ý chính mà tác giả muốn truyền đạt qua đoạn trích. Tiêu điểm của đoạn trích nằm ở việc chấp nhận sự không hoàn hảo và tính nhất thời của cuộc sống và nhận ra giá trị của nỗi buồn trong việc giúp chúng ta trân trọng mỗi khoảnh khắc của cuộc sống.
- Phương án A: Nói về việc hạnh phúc không chỉ là những chỉ số mà nằm trong những khoảnh khắc sống hết mình. Tuy nhiên, điều này chưa thể hiện rõ ý nghĩa của nỗi buồn hay mất mát.
- Phương án B: Nhấn mạnh vào việc cái đẹp luôn hiện hữu dù cuộc đời không hoàn hảo. Mặc dù có liên quan nhưng không trực tiếp nêu bật tầm quan trọng của nỗi buồn đối với sự nhận thức giá trị cuộc sống.
- Phương án C: Nhấn mạnh việc những mất mát, nỗi buồn đều có ý nghĩa riêng, và từ đó nhận thức giá trị của mỗi khoảnh khắc. Đây là một thông điệp chính yếu mà tác giả muốn gửi gắm: từ nỗi buồn, con người học được cách trân trọng sự sống hơn.
- Phương án D: Mặc dù nhấn mạnh việc nỗi buồn làm cho cuộc sống thêm đa sắc và ý nghĩa, nhưng tác giả không chỉ dừng lại ở trân trọng "vẻ đẹp của nỗi u sầu" mà còn thấy giá trị của nó trong việc giúp con người biết sống và trân trọng sự sống hơn.
Vì vậy, phương án C là lựa chọn đúng nhất, vì nó bao quát được ý chính mà tác giả muốn truyền tải: nhận thức giá trị của cuộc sống và từng khoảnh khắc qua những mất mát, nỗi buồn.
Chú ý khi giải
Khi giải các câu hỏi đọc hiểu như thế này, học sinh cần:
- Chú ý nắm bắt ý chính của đoạn văn, thông điệp ngầm mà tác giả muốn truyền tải.
- Phân tích kỹ từng phương án trước khi lựa chọn, dựa trên chính văn bản để đảm bảo lựa chọn chính xác nhất.
- Hiểu rõ các khái niệm chính được đề cập (như "wabi sabi" trong văn bản này) để áp dụng vào việc loại trừ phương án sai.