Trong văn bản nghị luận, các thao tác lập luận thường gặp bao gồm phân tích, chứng minh, so sánh, bác bỏ và có thể trình bày quan điểm, bàn luận về một vấn đề. Do đó, chúng ta có thể phân tích từng phương án đưa ra:

• A. Quan sát, thu thập tư liệu thực tế: Đây không phải là thao tác lập luận mà là cách để thu thập thông tin, dữ liệu trước khi tiến hành lập luận. Do đó, phương án này không phải là thao tác lập luận.
• B. Phân tích, chứng minh: Đây là hai thao tác lập luận thường được sử dụng trong các bài văn nghị luận để làm rõ luận điểm, luận cứ.
• C. So sánh, bác bỏ: Cả hai đều là thao tác lập luận, dùng để so sánh các ý kiến, luận điểm khác nhau hay bác bỏ ý kiến, luận điểm không phù hợp.
• D. Bàn luận, nêu phản đề: Đây cũng là những thao tác lập luận thường được sử dụng để mở rộng, đào sâu vấn đề bằng cách nêu lên và tranh luận các phản đề.

Từ phân tích trên, phương án A. Quan sát, thu thập tư liệu thực tế là phương án không nói lên các thao tác lập luận trong văn bản nghị luận.

• Khi làm bài về các thao tác lập luận, cần phân biệt rõ giữa thao tác lập luận và các bước chuẩn bị cho việc lập luận như thu thập tư liệu, thông tin.
• Nên tập trung vào nhiệm vụ của từng thao tác trong văn bản nghị luận: phân tích để làm rõ vấn đề, chứng minh để đưa ra bằng chứng, so sánh để đối chiếu, bác bỏ để loại trừ quan điểm sai lầm, và bàn luận để mở rộng vấn đề.
• Đọc kỹ từng phương án để tìm ra điểm khác biệt chính yếu so với yêu cầu của đề bài.