Đề bài
TRÒ CHUYỆN VỚI NÀNG VỌNG PHU
(1)- Về thôi nàng ơi
Niềm sum họp đã vào từng cánh cửa
Sao nàng còn đứng trong mưa, trong gió
Cô đơn giữa mây trời?
(2)- Thế để đâu những lời
Ta đã hẹn với người ta thương nhớ?
(3)- Người ấy chẳng bao giờ về nữa
Mấy ngàn năm ngắn ngủi lắm sao
Đất nước qua trăm trận binh đao
Lở bồi, dâu bể...
(4)- Người đời biết thân ta hoá đá
Nhưng hay đâu ta hoá đá niềm tin
Hoá đá nỗi cô đơn
Và thời gian chờ đợi!
(5)- Nhưng nàng chẳng thể nào đợi nổi
Ngày người ấy trở về
Thân thể đã thành tro bụi
Còn nhớ sao được câu lời hẹn thề ?
(6)- Người ta thương không thể trở về
Chẳng ai hiểu bằng ta điều đó
Chẳng ai hiểu bằng ta nỗi khổ
Của người vợ chờ chồng...
Ta hoá đá đợi triệu lần nỗi đợi
Để những người vợ muôn đời thoát khỏi
cảnh chờ mong.
1990
(Vương Trọng, Thơ tình người lính, NXB Phụ nữ, Hà Nội, 1995, tr.257-258)
Câu 1.Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ điệp từ được sử dụng trong khổ thơ sau:
- Người đời biết thân ta hóa đá
Nhưng không hay ta hóa đá niềm tin
Hóa đá nỗi cô đơn
Và thời gian chờ đợi!
Lời giải chi tiết
Để phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ điệp từ "hóa đá" được sử dụng trong khổ thơ đã cho, chúng ta cần thực hiện các bước sau:
- Xác định điệp từ: Trong khổ thơ này, từ "hóa đá" được lặp lại nhiều lần. Nó xuất hiện tại các câu: "Người đời biết thân ta hóa đá", "Nhưng không hay ta hóa đá niềm tin", "Hóa đá nỗi cô đơn", "Và thời gian chờ đợi!".
- Phân tích ý nghĩa:
- Từ "hóa đá" đầu tiên nói về sự biến đổi thành tượng đá, một hình tượng quen thuộc trong văn học dân gian về nàng Vọng Phu, người vợ chờ chồng hóa thành đá.
- Từ "hóa đá" ở những câu sau chuyển sang ý nghĩa biểu trưng, nhấn mạnh sự bất biến, sự bền vững đến mức kiên quyết của niềm tin, nỗi cô đơn và thời gian chờ đợi vô hạn.
- "Hóa đá niềm tin": Niềm tin trở nên vĩnh cửu, không thay đổi, kể cả qua những biến động của thời gian.
- "Hóa đá nỗi cô đơn": Nỗi cô đơn trở nên thấm đẫm và nặng nề, hiện diện một cách bất di bất dịch.
- "Và thời gian chờ đợi": Nhấn mạnh sự dài đằng đẵng, khó khăn trong việc chờ đợi, biểu thị sự kiên trì, không bao giờ bị phai nhạt.
- Hiệu quả nghệ thuật của điệp từ:
- Điệp từ "hóa đá" tạo ra sự nhấn mạnh, khắc sâu vào tâm trí người đọc về cảm giác bất biến, vĩnh cửu.
- Tăng cường tính biểu cảm, thể hiện được sâu sắc nỗi lòng của nàng Vọng Phu - một biểu tượng cho sự chờ đợi mòn mỏi, bền bỉ của những người phụ nữ chờ chồng đi chiến trận.
- Khơi gợi sự đồng cảm, thương xót từ người đọc đối với thân phận con người, đặc biệt là những người phụ nữ trong chiến tranh.
Kết luận
Biện pháp điệp từ "hóa đá" đã làm nổi bật cảm xúc và ý nghĩa của khổ thơ. Nó không chỉ làm tăng thêm tính nhạc cho bài thơ mà còn làm cho người đọc cảm nhận sâu sắc hơn về nỗi cô đơn và niềm tin vững bền trong chờ đợi của nàng Vọng Phu.
Chú ý khi giải
- Khi phân tích biện pháp tu từ, cần chú ý nhận diện đúng các từ/cụm từ được lặp lại (điệp từ) trong văn bản.
- Tập trung phân tích từng trường hợp xuất hiện của điệp từ để thấy rõ từng ý nghĩa cụ thể mà tác giả muốn nhấn mạnh.
- Luôn đặt câu hỏi tại sao tác giả lại sử dụng điệp từ ở đoạn văn này, và tác dụng của chúng đối với tâm lý người đọc và nghệ thuật của tác phẩm.
- Có thể kết nối với bối cảnh lịch sử, văn hóa hoặc tác phẩm khác để hiểu sâu hơn về ý nghĩa của biện pháp tu từ.