Đề bài yêu cầu xác định lý do vì sao đoạn văn bản trên được coi là truyện thơ. Để giải quyết vấn đề này, ta cần phân tích 4 phương án đưa ra để xem đâu là phương án đúng.

1. Phân tích phương án A: "Có sự việc, cốt truyện, được kể bằng văn vần." Văn bản trên thực sự có diễn tả lại một câu chuyện (có sự việc, cốt truyện), và được viết bằng thể thơ, tuy nhiên "văn vần" chưa chỉ rõ được thể loại thơ nào.
2. Phân tích phương án B: "Có sự việc, cốt truyện, nhân vật và được kể bằng thơ (lục bát)." Đây là một truyện có diễn biến, có các nhân vật như Kiều Liên, bà Trương, và được diễn đạt bằng thơ lục bát nên B là đáp án chính xác.
3. Phân tích phương án C: "Có sự việc, cốt truyện và được kể bằng ngôi thứ 3." Mặc dù đúng là văn bản có sự việc, cốt truyện và được kể ở ngôi thứ 3 nhưng điều này không chỉ ra rõ đây là "truyện thơ" như yêu cầu.
4. Phân tích phương án D: "Có nhiều nhân vật đối thoại nhân vật và được kể bằng thơ lục bát." Đúng là có nhiều nhân vật nhưng "nhiều nhân vật đối thoại nhân vật" không phải đặc điểm chính thuyết phục cho việc đây là "truyện thơ".

Do đó, phương án đúng là B.

Khi giải bài kiểu như thế này, học sinh cần chú ý:

• Phân tích kỹ từng phương án để xem điều kiện nào phù hợp nhất với yêu cầu của câu hỏi.
• Chú ý đến đặc điểm nhận dạng của "truyện thơ" và cách thức các yếu tố như cốt truyện, sự kiện, nhân vật được thể hiện trong bài thơ.
• Đọc thật cẩn thận văn bản được trích để nắm rõ các yếu tố văn học mà đề bài yêu cầu.

Để trả lời câu hỏi "Văn bản trên được thuật kể bằng lời của ai?", chúng ta cần phân tích ngữ liệu đã cho.

• Phần văn bản trích dẫn trong đề bài không chỉ rõ người nào là người trực tiếp phát ngôn, mà là những đoạn thơ miêu tả cảm xúc và diễn biến của câu chuyện dường như là của một người quan sát sự việc từ bên ngoài và đang thuật lại.
• Thông thường, câu chuyện được dẫn dắt từ một người kể chuyện toàn tri, người này không tham gia vào câu chuyện nhưng biết rõ mọi tình huống và cảm xúc của nhân vật.
• Khả năng này loại trừ các phương án A (Kiều Liên), B (Mẹ Kiều Liên), D (Người họ Trương), vì các cô ấy không thể tự thuật lại câu chuyện của mình hoặc người khác với góc nhìn bên ngoài như vậy.
• Do đó, phương án chính xác là C. Người kể chuyện.

Đáp án: C. Người kể chuyện

Khi giải bài tập dạng này, học sinh cần chú ý:

• Đọc kỹ từng đoạn văn để xác định ngôi kể. Thông thường, giọng điệu và cách miêu tả sẽ cho biết ai là người kể.
• Phân biệt giữa lời nhân vật và lời người kể chuyện để tránh nhầm lẫn.
• Việc nhận diện đúng người kể giúp hiểu đúng tai biến và cảm xúc của nhân vật trong tình huống đó.

Đề bài yêu cầu chúng ta xác định đúng các nhân vật xuất hiện trong đoạn trích từ "Truyện Phan Trần".

Đầu tiên, chúng ta cần đọc kỹ đoạn trích và xác định các nhân vật có mặt.

Dựa theo đoạn trích:

• Kiều Liên: Là nhân vật chính, xuất hiện trong đoạn trích.
• Người họ Trương: Nhân vật xuất hiện trong đoạn trích, gặp Kiều Liên và giúp đưa Kiều Liên vào chùa.
• Nhà sư: Người Kiều Liên gặp khi vào chùa, được người họ Trương giới thiệu “Bạch sư mới kể hàn ôn gót đầu”.
• Diệu Thường: Là tên pháp danh của Kiều Liên khi vào chùa, chứ không phải là nhân vật khác.

Vậy, các nhân vật thực sự xuất hiện trong đoạn trích là: Kiều Liên, người họ Trương, và nhà sư. Diệu Thường không phải là nhân vật khác, mà chính là Kiều Liên sau khi vào chùa.

Chúng ta xem xét các đáp án:

• A. Kiều Liên, nhà sư, người họ Trương, Diệu Thường: Sai, vì Diệu Thường và Kiều Liên là một người.
• B. Kiều Liên, nhà sư, người họ Trương: Đúng, đây là các nhân vật chính xác có mặt trong đoạn trích.
• C. Kiều Liên, nhà sư, người họ Trương, mẹ Kiều Liên: Sai, đoạn trích không nhắc đến mẹ Kiều Liên.
• D. Kiều Liên, người họ Trương: Sai, vì còn thiếu nhà sư.

Đáp án đúng là B: Kiều Liên, nhà sư, người họ Trương.

Khi làm bài tập kiểu này, học sinh cần:

• Đọc kỹ đoạn trích để xác định rõ các nhân vật được nhắc đến và vai trò của họ trong đoạn trích.
• Lưu ý tránh nhầm lẫn giữa các tên hoặc danh hiệu mà một nhân vật có thể có, như trong trường hợp của Kiều Liên và Diệu Thường.
• So sánh từng đáp án dựa trên thông tin cụ thể đã tìm ra từ đoạn trích để loại trừ các lựa chọn sai.
• Nắm vững cốt truyện sẽ giúp hiểu rõ các mối quan hệ và diễn biến để xác định nhân vật chính xác.

Để xác định sự việc không thuộc đoạn trích "Kiều Liên trong loạn li", chúng ta cần phân tích từng phương án:

• A. Mẹ con Kiều Liên chạy loạn, lạc mất nhau.
  Phân tích: Đoạn trích có nhắc đến cảnh "Con tìm mẹ, mẹ tìm con, Cỏ cây man mác, nước non lạ lùng!". Điều này cho thấy sự chia ly giữa mẹ và con trong loạn lạc. Do đó, A là đúng với đoạn trích.
• B. Kiều Liên gặp người họ Trương và được đưa vào Chùa.
  Phân tích: Đoạn trích diễn tả cảnh Kiều Liên gặp người họ Trương: "Tình cờ gặp ả họ Trương...Giắt tay nàng đến thiền môn, Bạch sư mới kể hàn ôn gót đầu." Điều này có nghĩa rằng Kiều Liên đã gặp người họ Trương và được đưa vào chùa. Do đó, B là đúng với đoạn trích.
• C. Kiều Liên được đặt pháp danh là Diệu Thường.
  Phân tích: Đoạn trích có nhắc đến Kiều Liên được đặt pháp danh là Diệu Thường: "Diệu Thường mới đặt là tên, -Hay cho đưa xuống phòng thiền nghỉ ngơi." Do đó, C là đúng với đoạn trích.
• D. Phan Sinh trông thấy Diệu Thường thì phải lòng.
  Phân tích: Đoạn trích không đề cập đến việc Phan Sinh thấy Diệu Thường và phải lòng. Sự việc này không thuộc đoạn trích Kiều Liên trong loạn li mà thuộc phần sau của tác phẩm khi Phan Sinh đến Kim Lăng gặp người cô tu ở đó. Do đó, D không thuộc đoạn trích.

Suy ra, sự việc không thuộc đoạn trích đọc hiểu là phương án D. Phan sinh trông thấy Diệu Thường thì phải lòng.

• Đọc kỹ đoạn trích để xác định rõ các sự kiện có trong đoạn văn.
• Chú ý phân tích ngữ cảnh của từng sự kiện và đối chiếu với nội dung trong đoạn trích.
• Xem xét kỹ sự việc nào không hề được nhắc đến trong ngữ liệu đã cho.

Để giải quyết câu hỏi này, chúng ta cần phân tích từ ngữ và ngữ cảnh của đoạn trích để xác định ai là người nói và họ đang nói về điều gì.

1. Phân tích nội dung câu thơ: "Dời chân bước thấp bước cao gập ghềnh" và "Thánh tha bốn giọt lệ tình". Hai câu thơ này phản ánh hình ảnh của một người đang trong hoàn cảnh khó khăn, vất vả, gian truân, và tâm trạng đau buồn.

2. Xác định ai là người nói: - Câu thơ trực tiếp bày tỏ tâm trạng đau buồn và hoàn cảnh khốn đốn, gập ghềnh. Đây thường là cách bày tỏ của nhân vật trải qua hoàn cảnh đó. - Trong ngữ liệu, đoạn diễn tả tình cảnh của Kiều Liên phải xa cách mẹ và gặp khó khăn. - Câu "Thánh tha bốn giọt lệ tình" cũng cho thấy nỗi buồn của Kiều Liên trong hoàn cảnh hiện tại của mình.

3. Xác định ngữ cảnh: Đoạn trích miêu tả sự khó khăn, lạc lõng trong rừng của Kiều Liên. Từ "Thánh tha" là một trạng thái của bản thân Kiều Liên, không phải một câu chuyện kể lại.

Vì vậy, lựa chọn đúng sẽ là:

A. Lời của Kiều Liên nói về tình cảnh khốn đốn của mình.

1. Đọc kỹ ngữ cảnh của đoạn trích để hiểu rõ tâm tư, hoàn cảnh của nhân vật chính. Điều này giúp xác định ai là người nói và nói về điều gì.

2. Chú ý các từ ngữ thể hiện trạng thái tâm hồn, khó khăn để hiểu cảm xúc của nhân vật.

3. Loại bỏ các lựa chọn có khả năng cao không chính xác dựa trên từ khóa và ngữ cảnh.

Trong ngữ liệu này, chúng ta cần phân tích hai dòng thơ "Kẻ chân bãi nước, người đầu đỉnh non" và "Con tìm mẹ, mẹ tìm con" để nhận diện cảnh tượng và tâm trạng mà tác giả muốn gợi lên.

• "Kẻ chân bãi nước, người đầu đỉnh non": Diễn tả không gian cách biệt, chia lìa. Một người ở bãi nước phía dưới, một người ở đỉnh non phía trên, thể hiện sự xa cách trong không gian.
• "Con tìm mẹ, mẹ tìm con": Gợi đến cảnh tượng người mẹ và người con đang tìm kiếm nhau, thể hiện sự lo lắng, bồn chồn, hãi hùng trong bối cảnh chiến tranh, loạn lạc.

Cảnh tượng này diễn ra trong một bối cảnh hỗn loạn, không gian mở rộng nhưng lại gây cảm giác mất phương hướng, chia cắt giữa các nhân vật. Tâm trạng của các nhân vật là sự lo sợ, sợ hãi khi phải đối mặt với cảnh mất mát nhau trong loạn lạc.

Phương án đúng là C: Cảnh tượng loạn li, tâm trạng hãi hùng.

• Đọc kỹ ngữ liệu để nhận diện đúng bối cảnh và tâm trạng mà tác giả muốn gợi tả.
• Chú ý từ ngữ, hình ảnh mà tác giả sử dụng để miêu tả bối cảnh và tâm trạng nhân vật.
• Khi phân tích, cần liên hệ giữa từ ngữ, hình ảnh với nội dung của đoạn để có được phán đoán chính xác nhất.

Để giải quyết bài tập này, chúng ta cần phân tích hai dòng thơ: "Giãi dầu kể mấy nắng mưa/Thể phai, nguyền nhạt, bây giờ biết đâu?" từ ngữ liệu đã cho. Chúng ta sẽ xem xét từng thủ pháp nghệ thuật như được liệt kê trong các phương án.

A. Đảo từ từ láy, câu hỏi tu từ diễn tả nỗi lòng, tình cảnh của Kiều Liên.

Trong câu thơ không sử dụng thủ pháp đảo từ từ láy, vì "giãi dầu" và "nắng mưa" chỉ đơn thuần được sử dụng để mô tả sự khổ cực. Câu hỏi tu từ "bây giờ biết đâu?" thể hiện sự bế tắc và nỗi lòng của Kiều Liên khi nghĩ về quá khứ và hiện tại.

B. Câu hỏi tu từ để diễn tả tình cảnh bế tắc của Kiều Liên.

Phân tích này đúng một phần. Câu hỏi tu từ "bây giờ biết đâu?" thể hiện sự không rõ ràng về tương lai, cho thấy tình cảnh bế tắc của Kiều Liên.

C. Đảo từ từ láy để diễn tả nỗi lòng đau xót, bơ vơ của Kiều Liên.

Câu thơ không sử dụng đảo từ từ láy. Vì vậy, phương án này không chính xác.

D. Nghệ thuật tiểu đối khẳng định lời thề nguyền xưa không còn.

Câu thơ không sử dụng nghệ thuật tiểu đối. Nội dung không hoàn toàn khẳng định lời thề nguyền không còn, mà còn là cảm giác bơ vơ vì mất mát.

Vậy phương án B là phương án đúng, bởi câu hỏi tu từ được sử dụng nhằm diễn tả tình cảnh bế tắc, hoang mang của Kiều Liên. Cô ấy cảm thấy lạc lõng và không còn thấy rõ ý nghĩa của lời thề ngày xưa giữa mình và người yêu.

• Cần chú ý đến các thủ pháp nghệ thuật như câu hỏi tu từ, đảo từ từ láy, nghệ thuật tiểu đối để phân tích thơ.
• Khi gặp câu hỏi về thủ pháp nghệ thuật, hãy xác định rõ từng yếu tố nghệ thuật có khả năng được sử dụng trong ngữ liệu.
• Phân tích kỹ từng phương án trước khi đưa ra lựa chọn, tránh chọn nhầm lẫn các khái niệm nghệ thuật.

Phân tích từng phương án:

A. Trời đời cũng buồn như lòng người.

• Hai dòng thơ "Mưa sầu gió thảm từng cơn" không chỉ diễn tả sự buồn bã của thiên nhiên, mà sâu xa hơn, nó còn truyền tải tâm trạng sầu thương, oán hận của nhân vật. Vì vậy, chưa đủ để bao quát nội dung được diễn tả trong hai dòng thơ này.

B. Nỗi xót thương, oán hận cho tình cảnh của Kiều Liên.

• "Mưa sầu gió thảm" tượng trưng cho những điều phiền muộn, đau khổ, "chịu phận thờn bơn một bề" diễn tả hoàn cảnh đau khổ không lối thoát của Kiều Liên. Phương án này mô tả đúng và đầy đủ ý nghĩa của hai dòng thơ.

C. Nỗi oán hận người tình phụ bạc.

• Hai dòng thơ không trực tiếp chỉ trích hay thể hiện sự oán hận đối với người tình phụ bạc mà diễn tả tâm trạng bi kịch, đau khổ của Kiều Liên trước hoàn cảnh éo le của mình.

D. Oán thán đất trời quá nghiệt ngã với Kiều Liên.

• Mặc dù có yếu tố oán trách số phận, nhưng từ "để ai chịu phận thờn bơn" cho thấy nhiều hơn về sự chấp nhận và xót thương của Kiều Liên đối với chính bản thân mình.

Kết luận: Đáp án B là phương án chính xác nhất, vì nó thể hiện đầy đủ cả nỗi xót thương và oán hận của Kiều Liên trong hoàn cảnh bi kịch của mình.

Khi phân tích lựa chọn đáp án, học sinh chú ý:

• Nắm vững ngữ cảnh mà đoạn thơ nằm trong đó, chú ý cảm xúc và tình cảnh của nhân vật trong thời điểm diễn ra sự kiện.
• Chú ý các từ ngữ có tính biểu cảm mạnh như "mưa sầu", "gió thảm" để hiểu rõ cảm xúc của nhân vật.
• Hiểu rõ ý nghĩa tượng trưng của hình ảnh trong đoạn thơ đó để có sự đánh giá đúng đắn.

Ta cần phân tích ý nghĩa của hai dòng thơ:

Đã rằng thụ giáo thiên trai,

Chớ nề dưa muối, chớ nài nem chanh.

- "Thụ giáo thiên trai" có nghĩa là nơi cửa Phật, nói về việc tu tập, học hỏi theo con đường đạo đức, đúng đắn.

- "Chớ nề dưa muối, chớ nài nem chanh" nghĩa là không nên nề hà, chê bai cuộc sống thanh bần, giản dị tại chùa - nơi cửa Phật không chỉ dừng lại ở việc ăn uống đơn giản, mà còn mang ý nghĩa không yêu cầu những thứ xa hoa, hưởng thụ vật chất.

Vậy, đáp án đúng là:

C. Đã ở nơi cửa phật không chê nghèo hèn, không đòi hưởng thụ.

• Chú ý từ ngữ trong các phương án để hiểu rõ ý nghĩa của từng đáp án, nhằm tránh nhầm lẫn.
• Cần hiểu rõ ngữ cảnh của tác phẩm để có thể xác định chính xác ý nghĩa của từng đoạn thơ, giúp lựa chọn phương án đúng.
• Cách diễn đạt của từng câu thơ có thể có tính tượng trưng, ẩn dụ, cần cảnh giác với các từ mang nghĩa không rõ ràng.

Để giải quyết câu hỏi này, chúng ta cần phân tích từng phương án để xác định phương án nào thể hiện rõ ưu thế của việc sử dụng thơ Nôm để kể chuyện.

1. Phương án A: Ngắn gọn dễ truyền miệng: Thơ Nôm thường có độ dài nhất định (có thể dài như truyện thơ "Truyện Kiều"), nhưng ưu điểm của nó không phải chỉ là ngắn gọn. Nên phương án này không hoàn toàn chính xác.
2. Phương án B: Dễ nhớ, vần điệu dễ gợi sự đồng cảm ở độc giả.: Thơ Nôm với vần điệu, nhịp nhàng dễ nhớ, dễ truyền tải cảm xúc, thường làm độc giả dễ đồng cảm. Đây là một đặc điểm nổi bật khi sử dụng thơ Nôm viết truyện.
3. Phương án C: Lời thơ giàu vần điệu thể hiện cảm xúc của nhân vật, người kể chuyện.: Thơ Nôm không chỉ có vần điệu mà còn truyền tải cảm xúc nhân vật, người kể chuyện rõ nét. Đây là một trong những điểm mạnh của việc sử dụng thể loại thơ trong kể chuyện.
4. Phương án D: Ngôn ngữ giàu hình ảnh khiến người đọc dễ theo dõi câu chuyện.: Điều này đúng đến một mức độ, nhưng ưu thế của thơ Nôm không chỉ nằm ở ngôn ngữ hình ảnh mà còn ở nhạc điệu và nhịp thơ. Vì vậy, chưa thể nói đây là đặc điểm nổi bật nhất.

Sau khi phân tích cả bốn phương án, có thể thấy rằng Phương án C có sự nhấn mạnh về lời thơ giàu vần điệu và cảm xúc, làm nổi bật đặc trưng của thơ Nôm.

Khi làm dạng bài này, các em nên chú ý:

• Nắm vững đặc điểm của thơ Nôm, bao gồm tính chất vần điệu, ngữ nghĩa, cảm xúc truyền tải.
• Phân tích từng phương án để hiểu rõ ý nghĩa của từng ý, không bị nhầm lẫn giữa các ý tương tự.
• Thường một câu hỏi dạng này sẽ có nhiều ý rất gần nhau, cần chú ý đến từ ngữ để tránh chọn đáp án chỉ đúng một phần.

Trong đoạn trích trên, câu hỏi yêu cầu tìm dòng nào nói lên nghệ thuật khắc họa nhân vật. Để trả lời câu hỏi này, ta cần phân tích từng phương án được đưa ra:

A. Đối thoại, độc thoại: Trong đoạn trích, có những đoạn đối thoại như cuộc trò chuyện giữa Kiều Liên và ả họ Trương. Đây là một cách để bộc lộ tâm tư, tình cảm và cá tính của nhân vật.

B. Lời người kể chuyện, lời nhân vật: Đoạn trích có cả lời người kể chuyện và lời nhân vật, giúp cung cấp thông tin, diễn biến câu chuyện và tâm trạng của nhân vật. Tuy nhiên, nó không phải là cách trực tiếp để khắc họa nhân vật.

C. Qua nhận xét của người kể chuyện: Trong đoạn trích, người kể chuyện đôi khi dùng để giới thiệu hoặc nhận xét về tình huống, hoàn cảnh nhưng không trực tiếp phản ánh tính cách nhân vật.

D. Qua lời nói, hành động của nhân vật: Đoạn trích chủ yếu diễn tả qua lời nói và hành động của nhân vật Kiều Liên và các nhân vật khác, từ đó thể hiện rõ nét tâm tư, tâm trạng và cá tính của nhân vật.

Phân tích trên cho thấy, nghệ thuật khắc họa nhân vật trong đoạn trích chủ yếu được thể hiện qua lời nói, hành động của nhân vật, vì vậy đáp án đúng là D.

Khi giải các bài tập về nghệ thuật khắc họa nhân vật trong tác phẩm văn học, các em cần lưu ý:

• Xác định rõ yêu cầu của đề bài về cách thức mà tác giả đã sử dụng để khắc họa nhân vật.
• Phân tích từng phương án để thấy được vai trò và hiệu quả của từng yếu tố nghệ thuật như đối thoại, hành động, độc thoại nội tâm, lời tường thuật...
• Cần phân biệt giữa lời kể của người kể chuyện và những phát ngôn trực tiếp từ nhân vật để xác định đúng cách thức tác giả khắc họa nhân vật.
• Cẩn thận trong việc lựa chọn đáp án, hãy đọc kĩ các câu văn trong đoạn trích để tìm ra manh mối phù hợp nhất.

Đề bài yêu cầu chúng ta đọc ngữ liệu về truyện Phan Trần và chỉ ra phẩm chất nào của con người được đề cao trong đoạn trích "Kiều Liên trong loạn li". Chúng ta có bốn phương án để lựa chọn:

1. Lòng thương người, một tình thương hết sức mộc mạc, chân thành.
2. Sống trong một xã hội bất công nhưng vẫn đầy nghị lực vượt qua khó khăn.
3. Kiên trì đấu tranh với cái ác, cái giả dối.
4. Sự chung thủy trong tình yêu.

Để phân tích và tìm ra phương án đúng, chúng ta cần xem xét nội dung và bối cảnh của đoạn trích:

Trong đoạn trích, Kiều Liên trải qua nhiều khó khăn và gian truân: mẹ con xa cách, sống giữa cảnh loạn lạc và phải tá túc ở chùa với một pháp danh mới là Diệu Thường. Cảnh ngộ này cho thấy nàng sống trong hoàn cảnh xã hội bất công, loạn lạc nhưng vẫn giữ vững tinh thần đối mặt với thử thách.

Qua đó, phẩm chất con người được đề cao ở đây chính là "sống trong một xã hội bất công nhưng vẫn đầy nghị lực vượt qua khó khăn." Người đọc có thể cảm nhận được ý chí mạnh mẽ và lòng kiên cường của Kiều Liên qua những khó khăn mà nàng phải đối diện.

Khi đọc và phân tích ngữ liệu, các em cần chú ý đến ngữ cảnh và của câu chuyện để xác định đúng phẩm chất được đề cao. Học sinh cần phải:

• Hiểu rõ bối cảnh lịch sử và tình huống mà nhân vật gặp phải để có thể đưa ra nhận định phù hợp.
• Dành thời gian đọc kỹ đoạn trích để nắm bắt tinh thần, ý nghĩa cốt lõi và tình huống mà các nhân vật đang trải qua.
• Cân nhắc và so sánh từng phương án với những gì đã phân tích được từ đoạn trích để chọn ra câu trả lời đúng nhất.

Trong đoạn trích, người đọc nhận thấy lời văn mang đậm cảm xúc thương cảm về số phận của Kiều Liên. Những câu từ như "xót nàng thơ yếu trẻ trung", "Trời xanh nỡ phụ má hồng chẳng bênh", "một mình trong quãng rừng xanh", "Châu chan má phấn, tằm oanh khúc vàng" thể hiện rõ sự đồng cảm và thương cảm đối với Kiều Liên khi nàng phải chịu cảnh khó khăn và chia cách với gia đình, lưu lạc nơi xa lạ.

Như vậy, dòng biểu cảm chủ đạo trong văn bản này là Thương cảm.

Chọn phương án B. Thương cảm.

• Đọc kỹ đoạn trích để hiểu rõ ngữ cảnh và cảm xúc của nhân vật trong tác phẩm.
• Tìm các từ ngữ và hình ảnh mang ý nghĩa cảm xúc để xác định cảm xúc chủ đạo.
• Chú ý không bị nhầm lẫn với các cảm xúc khác như căm giận, trân trọng hay yêu thương khi đánh giá cảm xúc chủ đạo của một văn bản.

- Kể về việc: Mẹ con Kiều Liên chạy loạn, lạc mất nhau và cơn tao đoạn đó, Kiều Liên gặp người họ Trương và được đưa vào Chùa. Ở đây, nàng được đặt pháp danh là Diệu Thường.

Văn bản (là đoạn trích) thuộc thể loại truyện thơ Nôm.

Với dấu hiệu nhận biết:

+ Có cốt truyện (chuỗi sự việc), nhân vật và được kể bằng ngôi thứ 3, bằng văn vần (thơ lục bát)

+ Kết hợp 2 phương thức biểu đạt: tự sự và trữ tình (biểu cảm)

- Kể việc 2 mẹ con Kiều Liên lạc nhau bằng lời của người kể chuyện (ngôi thứ 3)

- Hình ảnh, , từ ngữ, thủ pháp nghệ thuật diễn tả tâm trạng, cảm xúc:

+ Hình ảnh: bước thấp bước cao; ngàn non mai; rừng rậm; dặm cúc, chòm lau -> gợi không gian nơi mẹ con chạy loạn, lạc nhau trong rừng rậm, nơi núi non trong đêm khuya...

+ Các từ ngữ: Thấp cao, gập ghềnh; chênh vênh; bốn giọt lệ tình -> từ láy, tính từ gợi tả, diễn tả tâm trạng hoảng hốt, bất an, vừa tìm nhau vừa khóc thương nhau. Tình cảnh vô cùng khốn khổ.

- Kẻ chân bãi nước, người đầu đỉnh non/Con tìm mẹ, mẹ tìm con -> nghệ thuật tiểu đối và điệp từ thể hiện đồng thời trạng thái của 2 mẹ con: mỗi người một nơi, kẻ tận đỉnh núi, người nơi bãi nước biết bao giờ mới tìm được nhau.

Kiều Liên gặp được người phụ nữ họ Trương

Họ giúp đỡ Kiều Liên vì: xót thương cô gái trẻ gặp họa bơ vơ trong rừng,

không biết cậy nhờ ai (không Xót nàng thơ yếu trẻ trung/Trời xanh nợ phụ má hồng chẳng bênh/Một mình trong quãng rừng xanh)

- Sự giúp đỡ của người họ Trương: Khuyên Kim Liên nương náu cửa chùa cho

qua hạn, ở nơi cửa phật chớ nề hà khó khăn

Thênh thênh cửa bụt đâu bằng,

Xuất gia tín nữ, tiểu tăng cũng đầy.

Chớ nề dưa muối, am mây,

Hãy nương náu, khỏi nạn này là hơn

- Tấm lòng của người cứu giúp: Cùng là phận gái nên thương cho Kiều Liên, nên đã hỏi han tình cảnh của nàng Đoái thương nên mới gạn gùng phân minh/ Thân gái hạt mưa); Lo lắng cho Kiều Liên, biết đem mình ấy bây giờ cậy đâu?

-> tác giả mô tả nỗi lòng, lời nói của người họ Trương: đó là người phụ nữ giàu lòng trắc ẩn, xót thương cho tình cảnh của Kiều Liên, giúp nàng nơi ở tạm thời đợi qua ngày tao loạn.

- Tác giả đã tập trung thể hiện tâm trạng, nỗi lòng của Kiều Liên khi tá túc tại

chùa:

+ Nhớ thương lo lắng, không biết mẹ lưu lạc nơi đâu Chẳng hay từ mẫu lạc chừng nơi nao?

Than rằng: "Đội đức cù lao,

Bể sâu mấy mấy trượng? Trời cao mấy trùng?

-> hàng loạt câu hỏi tu từ diễn tả nỗi lòng khắc khoải, lo lắng khôn nguôi của

Kiều Liên về mẹ của mình.

+ Nỗi buồn bực vì phận gái bất lực không lo được cho mẹ Nếu sinh là kiếp đàn ông",

"Thời tìm nước thẳm, non bồng quản chi? Bởi sinh là phận nữ nhi,

Nghĩ thì càng tủi, nhớ thì luống thương.

-> Tác giả dùng độc thoại nội tâm diễn tả khát vọng, nỗi đau trong lòng Kiều Liên: nếu là trai nàng sẽ không quản thân mình, sẽ xông pha nơi rừng núi để quyết tìm mẹ, nhưng phận nữ nhi chỉ biết nhớ thương mẹ trong tủi buồn, đau đớn...

+ Nỗi nhớ về lời thề nguyền năm xưa của hai họ (hẹn kết duyên Phan -Trần) Quạt này ai để cho nhau,

Phong phong, mở mở giãi sầu làm khuây

-> Nàng chỉ biết dùng kỉ vật xưa (chiếc quạt) để nhớ về người xưa, để vơi đi nỗi nhung nhớ.

- Chủ đề ngợi ca phẩm chất tốt đẹp, đáng quý của con người: thương yêu, giúp đỡ nhau trong khó khăn, bất trắc, tình yêu thương sâu sắc của người làm con dành cho cha mẹ mình.

Cảm hứng chủ đạo: Thương cảm (cho cảnh ngộ của Kiều Liên)

HS tự làm (lưu ý sự tác động của văn bản cần cụ thể tránh sáo rỗng)

Thông điệp tác động, làm thay đổi suy nghĩ, tình cảm:

+ HS tự trả lời (tự rút ra từ nhận thức của bản thân, cần bám sát văn bản đọc, tránh suy diễn vô căn cứ)

+ Làm thay đổi suy nghĩ, tình cảm: HS đối thoại, soi chiếu với quan điểm, hành động của bản thân đối với cha mẹ, đối với người gặp bất hạnh (để có câu trả lời chân thành, phù hợp)