Đề bài
Ở một loài thực vật lưỡng bội, alleleA quy định thân cao trội hoàn toàn
so với allele a quy định thân thấp; allele B quy định hoa đỏ trội hoàn toàn so với allele b quy định
hoa vàng, các gene phân li độc lập. Cho cây thân cao, hoa đỏ (P) tự thụ phấn, thu được ${F_1}$, gồm 4 loại kiểu hình. Cho cây P giao phấn với hai cây khác nhau:
- Với cây thứ nhất, thu được đời con có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 1 : 1: 1:1.
- Với cây thứ hai, thu được đời con chỉ có một loại kiểu hình.
Biết rằng không xảy ra đột biến và các cá thể con có sức sống như nhau. Kiểu gene của cây P, cây
thứ nhất và cây thứ hai lần lượt là:
Lời giải chi tiết
Để giải bài toán này, chúng ta cần phân tích từng điều kiện và lựa chọn phương án đúng.
Bước 1: Xác định kiểu gen của cây P
Cây P có kiểu hình thân cao, hoa đỏ và thu được đời con ở F1 gồm 4 loại kiểu hình. Điều này cho thấy cây P phải có kiểu gen dị hợp tử về cả hai cặp gen, vì chỉ khi đó mới có thể phân li ra 4 kiểu hình ở F1. Vậy, cây P có kiểu gen: AaBb.
Bước 2: Kiểm tra các điều kiện phân li theo hai phép giao phấn
- Phép lai 1: Cây P giao phấn với cây thứ nhất thu được đời con có kiểu hình phân li theo tỉ lệ 1:1:1:1. Điều này chỉ xảy ra khi cây P (AaBb) lai với cây có kiểu gen aabb, vì khi đó:
- Cây P (AaBb) cho gametes: AB, Ab, aB, ab.
- Cây thứ nhất (aabb) cho gametes: ab.
- Các tổ hợp giao tử tạo ra đời con: AaBb (thân cao, hoa đỏ), Aabb (thân cao, hoa vàng), aaBb (thân thấp, hoa đỏ), aabb (thân thấp, hoa vàng), tương ứng tỉ lệ 1:1:1:1 về kiểu hình.
- Phép lai 2: Cây P giao phấn với cây thứ hai, đời con chỉ có một loại kiểu hình. Điều này xảy ra khi cây P (AaBb) lai với cây có kiểu gen thuần chủng về tất cả các cặp gen trội, kiểu gen phải là AABB hoặc AABb, nhưng vì bài chỉ có AABB trong các phương án, ta chọn AABB:
- Cây P (AaBb) cho gametes: AB, Ab, aB, ab.
- Cây thứ hai (AABB) cho gametes: AB.
Các tổ hợp giao tử tạo ra đời con đều có kiểu gen AaBB (thân cao, hoa đỏ).
Vậy, đáp án đúng là phương án C. AaBb, aabb, AABB.
Chú ý khi giải
- Khi giải quyết bài toán, cần chú ý đến quy luật di truyền từng tình huống cụ thể để xác định kiểu gen cha mẹ.
- Cây dị hợp về cả hai cặp gen (AaBb) khi tự thụ phấn sẽ cho ra 4 loại kiểu hình với tỉ lệ 9:3:3:1.
- Tỉ lệ 1:1:1:1 xuất hiện khi lai giữa cây dị hợp (AaBb) và cây lặn (aabb).
- Phép lai cho một loại kiểu hình chỉ xảy ra khi cây này lai với cây thuần chủng về những cặp gen mà cây kia là dị hợp.